Daten met iemand met hetzelfde MBTI-type: hoe dat echt is

Ergens in het tweede uur van jullie eerste ontmoeting vertelt de ander hoe die een volle inbox wegwerkt. Het is exact jouw methode. Zelfs dat ene detail dat je nog nooit hardop hebt uitgesproken omdat het nogal gestoord klinkt. Je kijkt elkaar aan. Er valt een stilte. Een van jullie noemt de vier letters en de ander wist het eigenlijk al.

Dat voelt goed en het is zeker niet niks. Begrepen worden zonder jezelf te hoeven uitleggen is zeldzaam. Twee mensen met hetzelfde type krijgen dat op dag één gewoon cadeau. Wat er niet bij verteld wordt, is dat deze dynamiek later stilletjes de rekening presenteert, in een valuta waar jullie allebei niet op letten.

Waarom het begin zo makkelijk is

De meeste vroege wrijving tussen twee mensen draait niet om meningsverschillen. Het is een verschil in tempo. De een wil een knoop doorhakken, terwijl de ander nog even verder wil kijken. De een wil naar huis, terwijl de ander net lekker in het feestje zit. De een vertelt een verhaal helemaal vanaf het begin en de ander snapt maar niet waar het naartoe gaat.

Twee mensen van hetzelfde type slaan dat vrijwel allemaal over. Jullie worden op hetzelfde moment moe. Je hebt behoefte aan precies evenveel planning. Jullie moeten om dezelfde grappen lachen en vinden dezelfde gesprekken vermoeiend. Valt een van jullie stil, dan hoeft de ander daar geen uitleg bij. De relatie begint met een voorsprong van een paar maanden op hoe relaties normaal gesproken starten.

Die voorsprong is echt. Het is ook de reden waarom de problemen pas zo laat de kop opsteken. Een gemengd stel loopt in week drie tegen wrijving aan en begint dan met onderhandelen. Een match met hetzelfde type ontdekt dit pas in het tweede jaar. Tegen die tijd zijn de patronen al lang in beton gegoten.

Jullie delen een blinde vlek en niemand vangt die op

Hier komt het eigenlijk in de kern op neer. Al het andere is slechts een symptoom.

Elk type van vier letters is goed in bepaalde dingen en steevast onhandig in andere. Bij een gemengd stel valt de onhandigheid van de een vaak precies op het punt waar de ander in uitblinkt. Dat is op het moment zelf irritant, maar over een periode van tien jaar houdt het de boel wel draaiende. Iemand merkt die onbetaalde rekening op. Iemand hoort dat die vriend aan de telefoon niet lekker in zijn vel zat. Iemand zegt tegen de huisbaas wat er gezegd moet worden.

Bij een koppel van hetzelfde type vallen de zwakke plekken samen. Twee mensen die allebei een hekel hebben aan confrontatie, wonen in een huis waar niets wordt uitgesproken. De problemen stapelen zich onzichtbaar op, want geen van beiden heeft het instinct om ze te zien. Twee mensen die allebei snel beslissen, nemen samen razendsnel slechte beslissingen. Ze zien elkaar daarbij als bevestiging in plaats van als een kritische blik. Twee mensen die allebei dingen uitstellen, gaan ervan uit dat die vertraging normaal is. Binnenshuis is dat namelijk ook zo.

Wat dit zo lastig te herkennen maakt, is dat het op het moment zelf niet als een zwakte voelt. Het voelt alsof je het gewoon met elkaar eens bent. Gelijkgestemdheid is het meest overtuigende bewijs dat er is. Toch is het helemaal niets waard als het komt van een bron die exact dezelfde denkfout maakt.

De spiegelruzie

Koppels van hetzelfde type maken minder vaak ruzie. Gebeurt het toch, dan heeft die ruzie een vreemde eigenschap: hij escaleert razendsnel.

Twee mensen die dichtklappen onder druk, creëren een stilte die vier dagen duurt. De actie die de stilte zou doorbreken, zit bij geen van beiden in het repertoire. Twee mensen die hun stem verheffen om duidelijk te zijn, escaleren perfect in de pas. Ze horen de ander harder praten, doen daar een schepje bovenop en zijn er allebei van overtuigd dat ze alleen maar reageren. Twee mensen die een probleem om middernacht helemaal willen uitpraten, gaan dat om middernacht helemaal uitpraten. Geen van beiden zal degene zijn die voorstelt om er tot de ochtend mee te wachten.

In een gemengd stel werkt het verschil vaak als een rem. De een is de ruzie eerder zat dan de ander, of wil het op een andere manier oplossen. Dat verschil doorbreekt de vicieuze cirkel. Een koppel van hetzelfde type heeft geen rem. Jullie trappen allebei hetzelfde pedaal in.

Het handige hieraan is dat het patroon voorspelbaar is. Je kunt er dus op een goede dag een plan voor maken. Koppels die hier goed mee omgaan, hebben vaak vooraf één regel afgesproken. Die regel gaat altijd over de gedeelde zwakte en nooit over de inhoud. Na elven worden er geen belangrijke beslissingen meer genomen. Wie de stilte als eerste opmerkt, benoemt die. En benoemen is niet verliezen.

Het ligt aan de letters, niet aan het type

Er bestaat geen ranglijst van welke identieke koppels wel of niet werken. Wie je die toch geeft, verzint maar wat. Wat wel zinvol is om te benoemen, is welke letters die gelijkheid zo prijzig maken.

Twee keer dezelfde laatste letter valt als eerste op. Die bepaalt namelijk hoe het huishouden draait. Twee planners leiden een strak georganiseerd huis zonder enige speling. Twee improvisatoren hebben enorm veel vrijheid, maar geen inboedelverzekering. Geen van beide is een ramp. Je ziet de bui in beide gevallen al van ver hangen.

Twee keer dezelfde derde letter kruipt pas echt onder je huid. Die bepaalt wat als een geldige reden telt. Twee mensen die beslissen op basis van consistentie, kunnen elkaar met een sluitende redenering ergens toe overhalen zonder te merken wie ze daarmee kwetsen. Twee mensen die beslissen op basis van de impact op anderen, kunnen elkaar juist afpraten van een besluit dat echt genomen moest worden. En daar voelen ze zich dan nog een jaar lang goed over ook.

De middelste letters zijn het stilst. Twee mensen die werken met wat er recht voor hun neus staat, komen zonder ideeën voor de toekomst te zitten. Twee mensen die werken vanuit patronen, komen zonder melk te zitten. Wil je de twee kanten apart uitgelegd zien, dan behandelen de zestien typepagina's elke kant afzonderlijk. Ook is wat T en F daadwerkelijk betekenen het lezen waard, voordat je concludeert dat de derde letter gaat over wie er aardiger is.

Wat ervoor zorgt dat het werkt

Elk koppel met hetzelfde type waarvan ik heb gehoord en dat bij elkaar is gebleven, deed een variant van hetzelfde. Ze gaven de gedeelde zwakke taak bewust aan iemand, in plaats van te wachten tot het vanzelf werd opgepakt.

Niet eerlijk verdeeld. Toegewezen. Als geen van beiden van nature goed is met geld, gaat een van jullie over het geld. Slecht, maar wel volgens een schema. De ander mag daar geen kritiek op leveren zonder de taak over te nemen. Als geen van beiden lastige gesprekken begint, wordt een van jullie de persoon die lastige gesprekken begint. Jullie weten dan allebei dat diegene gewoon zijn taak uitvoert en niet in de aanval gaat.

Het tweede: houd iemand van buiten erbij. Een vriend, een broer of zus, of wie dan ook die de blinde vlek niet deelt en bereid is om het voor de hand liggende te zeggen. Een koppel van hetzelfde type heeft geen behoefte aan meer instemming. Daar is al genoeg van. Wat ontbreekt is tegenspraak. Die moet van buitenaf komen, want binnenshuis is daar geen bron voor.

Wat dit niet betekent

Twee mensen met hetzelfde type zijn niet gedoemd, maar krijgen ook geen garanties. De letters meten niet hoe aardig, geduldig of volwassen iemand is. Die eigenschappen bepalen meer over een relatie dan welke combinatie van vier letters dan ook. Twee identieke types met verschillende waarden houden het nog geen jaar vol. Twee identieke types die allebei hetzelfde leven willen, kunnen veertig jaar lang ontzettend gelukkig zijn.

Ik beheer deze site in mijn eentje en ben geen psycholoog. Niets van dit alles is dus advies voor een relatie die echt in de problemen zit. Wat de letters je wel geven, is een specifiek punt om op te letten: die stapel waar jullie allebei niet naar omkijken. Zoek hem op, benoem hem en draag hem aan iemand over. De rest van de ervaring met hetzelfde type, het gedeelte waarin je dat ding met die inbox nooit hoeft uit te leggen, mag je gewoon houden.