ISFPPersoonlijkheidstype: De Zachtaardige Maker

‘Grijs. Laatste woord. Daar zie je niks op,’ schreef Mats, en drie seconden later antwoordde Zoë met een rij uitroeptekens en de woorden ‘over mijn lijk, wit of niks’. De app van de huisgenoten was al sinds de lunch bezig. De huisbaas had goedgevonden dat ze de gang opnieuw verfden, en de gang bleek de plek te zijn waar ieders mening woonde.

Maud las mee in de tram naar huis. Ze had er wel een idee over. De gang had geen raam, en ’s avonds gaf de plafondlamp de muren de kleur van oud papier. Met grijs werd het een tunnel. Op wit zou je tegen het voorjaar elke veeg van een fietsband zien. Wat de gang nodig had was iets warms, dat er bij lamplicht uitzag alsof het zo bedoeld was: een zacht mosterdgeel, het geel van de binnenkant van een peer. Ze zag het precies voor zich. Ze typte: ‘En een geel? Niet fel, meer zo’n’ en hield op, omdat er geen woord voor was, en omdat Mats zou zeggen dat geel iets voor keukens was.

Ze wiste het bericht. Sam plaatste een peiling. Grijs, twee stemmen. Wit, één. De vierde naam stond er zonder stem bij, de hare, en Zoë schreef: ‘Maud??’

Thuis antwoordde ze niet. Ze ging naar de doos onder haar bed waar de restjes verf in zaten, mengde op een schoteltje oker met wit en een vleugje omber, en schilderde op de gangmuur een vierkant ter grootte van een boek. Het eerste was te groen. Ze stelde het bij en schilderde er een tweede naast. Toen deed ze de plafondlamp aan, ging achteruit tot bij de voordeur staan en voelde haar schouders zakken. Dat was het.

Ze fotografeerde het vierkant met de rode jas van Zoë er net naast aan de kapstok, want dat rood was het halve argument, en stuurde de foto naar de groep. Zonder tekst. Haar hart ging sneller dan een likje verf verdiende. Mats reageerde als eerste. ‘Hm.’ Toen Zoë: ‘Oké wacht.’ Maud legde de telefoon met het scherm naar beneden op het schoenenrek en spoelde het schoteltje om, zonder haast om meer te weten te komen.

Op de vloer van Mauds kamer lagen drie versies van het affiche, en ze liep er al een uur langs alsof een ervan zich zou melden. De drukkerij moest het bestand de volgende ochtend om acht uur hebben. Het kwartet van Jochem speelde over negen dagen. Hij had het haar aan het begin van de lente gevraagd, en ze had meteen ja gezegd en het idee daarna wekenlang met zich meegedragen, cello’s schetsend op kassabonnen, zonder ooit het opmaakbestand te openen. Dat deel, de marges en de lettergroottes en de datum op de goede plek, had iets voor later geleken. Later was nu half elf ’s avonds.

De tekening zelf vertrouwde ze. Vier strijkstokken die elkaar kruisten als riet in de wind. Het probleem was het blauw erachter. Het eerste blauw was te koud. Het tweede leek op een bank. Van het derde had ze om zes uur gehouden, en nu, onder de bureaulamp, kwam het bedeesd over. Ze dacht: hij gaat hiernaar kijken en beleefd zijn. De gedachte breidde zich uit. Misschien had hij het aan iemand moeten vragen die hier zijn brood mee verdiende.

Ze deed wat meestal werkte: niet meer naar het scherm kijken maar naar iets echts. Op de plank stond een kom die ze vorige zomer bij een pottenbakker had gekocht, met een diep blauwgroen glazuur dat op de bodem donkerder was samengelopen. Ze hield hem naast de monitor. Zocht de kleur op het oog, schoof aan de regelaars tot scherm en kom het eens waren. De strijkstokken in inkt stonden erop alsof ze er altijd hadden gestaan.

De tekst kostte nog een uur, omdat ze de datum steeds twee millimeter naar links en naar rechts verschoof. Om tien voor een zag ze dat ze het huisnummer van de zaal verkeerd had getypt, en ze werd koud, verbeterde het en keek elk ander cijfer twee keer na.

Om kwart over een exporteerde ze het bestand en stuurde ze het naar de drukkerij. Aan Jochem schreef ze: ‘Het is af. Ik hoop dat het goed is’, haalde de tweede zin weg, zette hem terug en drukte op verzenden.

‘Rozen in de hoge emmers, al het andere op prijs,’ zei mevrouw Vermeulen, en ze knoopte de banden van Mauds schort zelf dicht, omdat Maud ermee stond te hannesen. Het was kwart over zeven en de bestelbus had zojuist veertig bossen afgeleverd. ‘Onderste bladeren eraf, schuin afsnijden, in het water. Je zult vandaag langzaam zijn. Dat is iedereen.’

Maud was langzaam, al was het niet op de manier die mevrouw Vermeulen bedoelde. Haar handen hadden het mes binnen de eerste tien stelen door. Waar ze door werd opgehouden was het kijken. De ranonkels waren binnengekomen in een koraalrood dat ze nog nooit bij een bloem had gezien, en toen ze ze naast de eucalyptus zette, begon het koraal door dat grijsgroen bijna te gloeien. Ze zette van elk een emmer naast elkaar bij de deur. Toen betrapte ze zichzelf, dacht aan ‘op prijs’ en zette de eucalyptus met een klein, stil verdriet terug aan de goedkope kant van de rij.

De andere hulp, Dion, praatte de hele ochtend. Maud luisterde, zei op de goede momenten ‘o nee’ en was blij dat haar weinig werd gevraagd. Om elf uur was haar stuk van de vloer geveegd, zaten haar emmers vol en had ze zich één keer in haar duim gesneden zonder het tegen iemand te zeggen.

Toen kwam er een man binnen die iets zocht voor zijn moeder, die in het ziekenhuis lag en niet van poespas hield. Dion zat aan de telefoon. Mevrouw Vermeulen was achter. Mauds maag zakte; niemand had haar het inpakken laten zien, of de kassa, of wat iets kostte. Maar de man stond daar maar zijn autosleutels om te draaien. Ze zei: ‘Heeft ze een lievelingskleur?’ Dat wist hij niet. Dus trok ze vijf koraalrode ranonkels en drie takken eucalyptus uit de emmers en hield ze samen omhoog, en zijn gezicht veranderde.

Mevrouw Vermeulen kwam net op tijd naar voren om af te rekenen. Over de combinatie zei ze niets. Maar toen de deur dicht was, droeg ze de emmer eucalyptus eigenhandig naar voren en zette hem naast de ranonkels. ‘Laat die daar maar staan,’ zei ze.

Maud kwam met twee kartonnen bekers terug van de koffiekraam en trof haar tafel veranderd aan. Ze was zes minuten weg geweest. Haar linosneden, die ze die ochtend op stemming had neergelegd, de drie ijsvogels bij elkaar, de kaki’s een eindje apart met ruimte eromheen, stonden nu in rechte rijen op formaat gesorteerd. Nienke had de grootste rechtop tegen een krat gezet en met dikke stift een bordje geschreven: ‘ORIGINELE PRENTEN, HANDGEMAAKT’.

‘Beter, toch?’ Nienke pakte haar koffie aan. ‘Mensen zagen eerst niet waar ze naar keken. En je ijsvogels zijn te goedkoop, ik zou de prijs verdubbelen.’

De warmte kroop omhoog langs Mauds nek. Nienke had haar hierheen gereden, dozen gesjouwd, een zaterdag opgegeven. Waarschijnlijk had ze ook gelijk dat rijen beter verkochten. Niets daarvan reikte tot de plek waar het stak: de tafel was zelf een klein gemaakt ding geweest, en het was nagekeken als huiswerk. ‘Het is goed,’ zei Maud. ‘Dank je.’

Het was niet goed, en het halfuur daarna was ze stil op de manier die Nienke al elf jaar kende. Ze verkocht een prent van de kaki’s. En een voor een, tussen de klanten door, zonder dat ze het besloot, zette ze de ijsvogels weer bij elkaar en gaf ze de kaki’s hun ruimte terug. Het bordje liet ze staan.

‘Je zet het terug,’ zei Nienke ten slotte. ‘Een beetje.’ ‘Je had ook gewoon kunnen zeggen dat je het vreselijk vond.’ ‘Ik vond het niet vreselijk.’ Maud draaide een beker rond in haar handen. Dit was het stuk dat ze normaal liet lopen tot ze het allebei vergeten waren. Haar stem kwam er kleiner uit dan ze wilde. ‘Ik was lang bezig geweest met hoe het eruitzag. Toen jij het veranderde zonder het te vragen, voelde het alsof je zei dat het fout was. Ik weet dat je wilde helpen.’ Nienke pakte de stift, streepte ‘HANDGEMAAKT’ door en hield haar het bordje voor. ‘Goed. Schrijf jij het dan zoals jij het zou schrijven.’ Maud nam de stift aan en dacht er lang over na.

De hele reis begon met een foto van een deur. Maud had hem maanden eerder bewaard: een blauwe deur in een witgekalkte muur, met een citroenboom die vanaf het erf ernaast overhing. Toen haar zus Jolien zei dat ze nu eindelijk eens samen een week weg moesten, zocht Maud de foto op, vond in het bijschrift de naam van het vissersplaatsje en zei: ‘Daar.’

Jolien was degene die de spreadsheet maakte. Treinen, de dienstregeling van een veerboot, een kolom voor de kosten, een tabblad dat ‘Opties’ heette. Ze deelde hem en belde, zodat ze hem samen konden invullen. ‘Jij moet activiteiten kiezen. Er is een boottocht, een kookworkshop, een museum over scheepvaart of zoiets. Zet ze op volgorde.’

Maud scrolde door de tabbladen en voelde zichzelf wazig worden. Ze kon geen volgorde aanbrengen in een ochtend waarin ze nog niet wakker was geworden. Wat ze wist was kleiner en zekerder dan dat. Ze wilde een kamer met een raam dat ergens op uitkeek. De vismarkt, zo vroeg dat het ijs nog heel was. Een straat die er interessant uitzag, en de tijd om die in te slaan. Eén lange lunch met gegrilde sardines, en brood om het bord mee schoon te vegen. Niets daarvan paste in een cel.

‘Die kookworkshop klinkt leuk,’ probeerde ze, omdat Jolien aan de lijn stil was gevallen. ‘Dat hoef je niet te zeggen.’ ‘Nee. Oké. Eerlijk? Ik wil niet dat elke dag vastligt.’ Ze wachtte tot Jolien geïrriteerd zou raken. ‘Maar kies jij twee dingen die je echt wilt, dan ga ik met allebei mee, met plezier. Ik wil alleen de ochtenden vrij houden.’

Jolien zuchtte, de zucht die instemming betekende. Ze hield de boottocht en de kookworkshop over. Maud, alleen gelaten met de pensions, sloeg het goedkopere, moderne bij het station over en boekte het adres met de ongelijke vloertegels en een vijgenboom op de binnenplaats, dat meer kostte dan ze hadden afgesproken. Het verschil zou ze zelf bijleggen, zonder er iets over te zeggen. Daarna ging ze terug naar de spreadsheet en typte ze in de lege rij van dinsdag: ‘markt, en dan zien we wel’.

De zaterdag had geen vorm, en Maud werd wakker en was er al blij om. Ze bleef stil liggen en keek hoe een streep licht over het dekbed omhoogklom voordat ze opstond. Op de koelkast hing een lijstje in haar eigen handschrift, van maandag: ov-abonnement verlengen, mail van de woningcorporatie beantwoorden, winterkleren uitzoeken. Ze las het terwijl het water kookte en ging er toen met haar rug naartoe staan om haar thee te drinken.

Ze ging naar buiten zonder doel. De markt twee straten verderop was half opgebouwd, en bij de fruitkraam hield een krat kaki’s haar staande: een oranje zo verzadigd dat het van binnenuit verlicht leek. Ze kocht er zes. Bij de kraam met tweedehands spullen draaide ze een volle minuut lang een groen bord met een schilfer eraf om en om, zette het neer, liep weg en kwam ervoor terug.

Thuis legde ze het fruit op een rij in de vensterbank, twee op het groene bord, en ging ze met haar aquarelblok op de grond zitten. De eerste aquarel was stijf. De tweede liet ze lopen, nat oranje dat uitvloeide in de schaduw, en die kwam dichterbij. Haar telefoon lichtte één keer op met een bericht van haar collega Marlies, die vroeg of ze die avond zin had in een film. Maud voelde hoe vol de dag al was terwijl er niets in zat. ‘Vanavond niet, maar lief dat je aan me denkt,’ schreef ze. ‘Binnenkort?’ Het was waar, en ze hoopte dat het zo ook overkwam.

Zondag verpotte ze de varen, waarbij er aarde op de badkamervloer kwam, en luisterde ze twee keer naar hetzelfde album. ’s Middags sneed ze één kaki open, alleen om de ster in het midden te zien.

Rond negen uur die avond viel haar oog opnieuw op het lijstje op de koelkast. Er kwam een klein, zakkend gevoel, het gebruikelijke, met de gebruikelijke stem die zei dat andere mensen dit wel voor elkaar kregen. Ze pakte de pen, streepte niets door en schreef onderaan: ‘Maandag lunchpauze: eerst de mail van de woningcorporatie.’ Toen zette ze de tweede aquarel tegen de lamp, waar ze hem ’s ochtends zou zien.