Oordelen of waarnemen: wat inpakken voor een verhuizing zegt over J en P

Twee vrienden komen op zaterdag helpen om je kleine appartement in te pakken. Om elf uur liggen er twee totaal verschillende stapels.

De eerste vriendin heeft vier gelabelde dozen gemaakt, allemaal boeken, allemaal op volgorde, dichtgetapet, tegen de muur gestapeld met de labels naar buiten. Ze heeft ook veertig minuten besteed aan de beslissing of de keuken als één categorie telt of als drie, en er staat nog steeds een onaangeraakte plank met boeken achter haar.

De tweede vriend heeft negen dozen gevuld. Negen. Ze bevatten boeken, een lamp, de halve badkamer, een kabel waarvan niemand weet waar hij voor is en een zak rijst. Niets is gelabeld. De kamer ziet er een stuk leger uit dan de kamer van de eerste vriendin, en de telefoonoplader is onvindbaar.

Allebei helpen ze. Geen van beiden doet het verkeerd. Ze pakken dezelfde klus op twee manieren aan, en een verhuizing is een van de weinige momenten waarop je dat verschil live ziet gebeuren en precies kunt zien wat elke aanpak kost.

Eerst beslissen, of later sorteren

De eerste vriendin werkt volgens een systeem dat ze heeft vastgesteld voordat ze begon. De categorieën vooraf bepalen is het dure gedeelte, en als dat eenmaal is gebeurd, is het werk makkelijk en het resultaat duurzaam. Elke doos is meteen klaar. Wat erin zit, staat op de buitenkant, dus dat klopt over drie weken nog steeds, ook als niemand zich meer herinnert dat de doos is ingepakt.

De tweede vriend heeft elke beslissing uitgesteld die kan worden uitgesteld. Voor hem is een doos gewoon iets om dingen in te doen: wat hij in zijn hand heeft, gaat erin. Wat bij wat hoort, zoekt hij later wel uit, als hij meer weet, namelijk in welke kamer alles terecht is gekomen. Onzorgvuldig is hij niet. Voor hem is sorteren iets wat je één keer doet, in het nieuwe huis, en niet twee keer.

Dat is de hele laatste letter van een vierletterig type, nagespeeld met karton. De ene persoon voelt zich op zijn gemak als een beslissing is afgerond. De andere voelt zich op zijn gemak zolang die nog open ligt. Al het andere, de labels, de tape, de negen dozen, volgt daaruit.

Waar elke aanpak echt wint

De gelabelde aanpak wint bij alles wat je pas veel later nodig hebt. Zes weken later, wanneer je de winterjassen of de belastingpapieren of de goede messen nodig hebt, zijn de gelabelde dozen het verschil tussen twee minuten en een middag. Die aanpak wint ook als er meer dan één persoon meehelpt, omdat een systeem dat is opgeschreven, door iemand anders kan worden overgenomen. Zelfs een vreemde kan boeken in de doos stoppen waar boeken op staat.

De ongelabelde aanpak wint op tempo, en ook op iets waar niemand rekening mee houdt: bij elke verhuizing duikt een categorie op die je niet had voorzien. De lade met spullen zonder thuis. De halfgebruikte schoonmaakmiddelen. Spullen van iemand die twee jaar geleden al is vertrokken. Een systeem dat om negen uur 's ochtends is gebouwd, heeft daar geen doos voor, en wie het systeem bewaakt, stopt halverwege om de categorieën opnieuw in te delen. Wie geen systeem heeft, stopt het in de dichtstbijzijnde doos en gaat verder.

Wat makkelijk over het hoofd wordt gezien: de uitgestelde aanpak is juist sneller omdat je er later voor betaalt. Het schuift het werk door naar later. Of dat een goede ruil is, hangt er helemaal van af of dat latere moment ooit de tijd krijgt die het nodig heeft.

De ruzie op de laatste middag

Elke verhuizing heeft er een, en die barst altijd op hetzelfde moment los: bij de laatste tien procent.

Op dit punt is het grootste deel van het appartement ingepakt en wat overblijft is echt lastig: de dingen die niet in een categorie passen, de dingen die je gebruikt tot het moment dat je vertrekt, de dingen waarvan je niet zeker weet of je ze bewaart. De persoon met het systeem wil het blijven toepassen, en bij deze spullen kost dat per voorwerp meer tijd dan bij alles daarvoor. De persoon zonder systeem wil het allemaal in één doos stoppen, het diversen noemen en klaar zijn, en dat is precies wat het systeem wil voorkomen.

Wat dit moeilijk maakt, is dat ze allebei gelijk hebben over de ander. In de doos met diversen raken dingen een jaar lang zoek. En het opnieuw sorteren van de laatste vier procent van een appartement om acht uur 's avonds als het busje voor acht uur de volgende ochtend is geboekt, is echt zonde van de uren die je nog hebt.

Wat wel werkt, is vooraf afspreken dat in het laatste uur andere regels gelden. Eén duidelijk gemarkeerde doos voor de lastige spullen, die in het nieuwe huis als eerste opengaat en binnen een week leeg is. Het is een systeem, dus de een is tevreden, en het kost vier seconden per voorwerp, dus de ander ook.

Het helpt ook om te weten wie van de twee je in huis hebt. Twee mensen met dezelfde aanpak versterken elkaar: twee systemen betekent een lange ochtend van onderhandelen over categorieën, twee stapels van negen dozen betekent een appartement dat tegen lunchtijd is leeggehaald en een telefoonoplader die niemand ooit nog zal zien. Een gemengd duo is op de dag zelf trager en aan het eind van het weekend beter af, mits een van de twee hardop durft te zeggen welke methode die middag geldt.

Uitpakken keert het voordeel om

Wat mensen vergeten: in het nieuwe huis draaien de rollen om.

De persoon met gelabelde dozen pakt twee dagen lang snel uit en loopt dan vast, want afronden betekent beslissen waar alles moet komen te staan in een appartement dat nog onbekend terrein is. Vaak staat er maanden later in één kamer nog altijd een muur van keurig gelabelde dozen.

De persoon met negen ongelabelde dozen heeft een vreselijke eerste week en is dan klaar, want een willekeurige doos openmaken en afhandelen wat erin zit, kan zonder eerst iets te beslissen. Sorteren bij aankomst was van begin af aan het plan.

Geen van beiden is vroeg klaar. Ze lopen allebei op een ander punt vast, en dat is meteen de belangrijkste les van deze vergelijking: de letters maken de een niet efficiënter dan de ander. De moeilijkheid ligt simpelweg op een andere plek.

Dit gaat niet over netjes zijn

De meest voorkomende verkeerde interpretatie van de laatste letter is dat het mensen indeelt in netjes en rommelig. Dat doet het niet, en een verhuizing is een goede plek om te zien waarom. Genoeg mensen die elke doos labelen, wonen in een appartement met een stoel vol kleren. Genoeg mensen die de rijst bij de lamp hebben ingepakt, houden een onberispelijke keuken omdat ze dat zo fijn vinden.

De letter gaat over afronding, niet over netheid. Wat J en P eigenlijk betekenen neemt het paar goed door, en hetzelfde verschil op een reis laat zien wat het doet als twee mensen een week moeten delen in plaats van een zaterdag. De zestien typepagina's zetten de laatste letter naast de andere drie, waar ze geen inpakstijl meer is maar een persoon beschrijft.

MBTI is een handelsmerk van The Myers-Briggs Company, dat geen banden heeft met deze site, en ik ben geen psycholoog. Vier letters zijn een manier om een patroon te benoemen dat je al hebt zien gebeuren.

De praktische versie is kort. Als jij degene bent met het systeem, accepteer dan dat het laatste uur een doos met diversen krijgt. Als jij degene bent met negen dozen, schrijf dan één woord op elk ervan. Geen van beide concessies is groot, en allebei leveren ze je bij het uitpakken een hele middag op.