INTJPersoonlijkheidstype: De langetermijnplanner

Toen Marloes uit het zwembad kwam, stonden er zevenenveertig ongelezen berichten in de familie-app, en alle zevenenveertig gingen over de tachtigste verjaardag van oma. Ze las ze staand in de kleedkamer, terwijl haar haar op het scherm druppelde. Tante Ineke wilde naar het restaurant aan de rivier. Haar neef Bram wilde een verrassingsfeest bij oma thuis. Een datum had nog niemand genoemd.

Ze scrolde terug naar boven en las alles opnieuw, langzamer, zoals ze contracten las. Bij bericht twintig zag ze het patroon. Iedereen reageerde op wie er vlak boven stond, en dus bleef het gesprek rondjes draaien om dezelfde drie vragen: waar, wanneer, wie betaalt de muzikanten. Haar moeder had vier keer ‘wat voor iedereen het makkelijkst is’ geschreven. Marloes begon te typen. ‘Dit loopt nu twee dagen en er is nog niets besloten.’ Het klopte, en tante Ineke zou er een week lang niets meer door zeggen. Ze wiste het en opende haar notities.

Twintig minuten later, in de tram, plaatste ze één bericht. ‘Voorstel. Zaterdag de 14e, lunch om 13.00 uur, want oma is ’s avonds moe en de trein van Bram komt om 11.40 uur aan. Het restaurant aan de rivier heeft een achterzaal voor 22 personen. Ik heb gebeld: die is die dag vrij en ze houden hem tot donderdag voor ons vast. Geen verrassing. Daar houdt ze niet van, dat heeft ze vorig jaar zelf gezegd. Mocht het restaurant niet doorgaan, dan wijken we uit naar het huis van Ineke. Ik wil uiterlijk woensdagavond een ja of een nee.’

Daarna legde ze de telefoon met het scherm naar beneden op haar knie. Wat ze had weggelaten was de ingelijste prent van het oude huis in de Molenstraat, waar oma elke winter weer over begon. Die was al besteld. Hij zou op de 10e komen, vier dagen te vroeg.

De telefoon trilde. Bram: ‘Ja, generaal.’ Toen tante Ineke: ‘Goed. Maar ik neem de taart mee.’ Marloes zette er een regel bij in haar notities: taart, Ineke, formaat navragen. Ze begon te typen: ‘Fijn dat we dit met z’n allen voor haar doen’, liet haar duim erboven hangen en stuurde in plaats daarvan een duimpje.

21.10 uur. Het rapport moest de volgende ochtend om negen uur binnen zijn, en het deel van Marloes was al sinds dinsdag af. Waar ze op wachtte was de kostentabel van Dennis, die hij voor zes uur had beloofd.

Ze schreef hem: ‘Tabel?’ Na vier minuten kwam zijn antwoord. ‘Bijna. Ik loop de buisprijzen nog een keer na, die zien er raar uit.’ Ze typte: ‘Maandag zagen ze er ook al raar uit’, en haalde het weer weg, want daar kwam de tabel niet sneller van. ‘Oké. 22.00 uur,’ stuurde ze dan maar, en ze voelde haar kaken toch verstrakken. Eén tabel. Ze had hem in veertig minuten zelf kunnen maken, en ze had er zelfs al een leeg werkblad voor geopend.

Om uit dat werkblad weg te blijven las ze haar eigen pagina’s nog eens door. Op pagina negen bleef ze steken. De hele tweede optie hing aan één regel: het oude gemaal kan de zomervraag nog vijf jaar aan. In maart had ze dat zonder een spoor van twijfel opgeschreven. Het getal eronder kwam uit een meting van voordat de nieuwbouwflats aan de oostkant waren aangesloten.

Ze zat doodstil. Toen haalde ze de actuele meetwaarden erbij, en de marge die ze ruim had genoemd bleek ongeveer een derde te zijn van wat ze had beweerd. Niemand zou het hebben opgemerkt, maar daar ging het niet om. Ze herschreef de alinea, zette optie twee van ‘aanbevolen’ op ‘alleen haalbaar met een uitbreiding’ en paste de samenvatting daarop aan. Inmiddels was het 22.25 uur en zaten haar schouders zo ongeveer bij haar oren.

Om 22.31 uur kwam de tabel van Dennis binnen, met een berichtje erbij. ‘Sorry. De leverancier heeft de eenheid veranderd, het was per meter, niet per stuk. Dat had er flink naast gezeten.’ Ze las het twee keer. Hij was traag geweest om precies dezelfde reden als zij daarnet. Ze antwoordde niet meteen. Ze trok haar schoenen aan, liep in de kou één blokje om en kwam de trap weer op met de zin kant-en-klaar in haar hoofd. ‘Goed gezien, die eenheid. Ik vond er bij mezelf ook een, pagina negen. Ik voeg nu alles samen.’

‘En dit is het logboek,’ zei Jolanda, en ze legde een groene ordner op de werkbank alsof hij kon breken. ‘Elk watermonster schrijven we eerst hierin en daarna voeren we het in het systeem in. Paraaf, tijdstip, flesnummer.’ Marloes keek naar de ordner en toen naar de computer, die er dertig centimeter vandaan stond. ‘Waarom allebei?’ Jolanda lachte. ‘Omdat we het zo doen.’

Het was 8.40 uur op haar eerste ochtend bij het regionale laboratorium, en Marloes hoorde hoe de vraag was aangekomen. Als kritiek had ze hem niet bedoeld. Ze kon een handeling gewoon niet onthouden zolang ze niet wist waar die voor diende, en niemand had haar nog de hele route laten zien: waar een fles vandaan kwam, wie hem in handen kreeg, waar de uitslag terechtkwam. Dus vroeg ze daar maar naar. Jolanda tekende het op de achterkant van een pakbon. Marloes vouwde de bon in haar notitieboek en merkte dat de dag te overzien werd.

Tussen de middag gingen de anderen samen naar de kantine. Ze zei dat ze zo zou komen en kwam niet. Ze bleef aan de werkbank zitten met een boterham met kaas en las het logboek van achter naar voren, maand voor maand, tot ze bij een pagina van twee winters geleden kwam waar iemand met rood in de kantlijn had geschreven: server zes dagen plat, uitslagen gereconstrueerd uit dit boek. Er was dus een reden. Ze deed de ordner dicht met meer respect dan waarmee ze hem had opengeslagen.

Er stond ook, zag ze, een flesnummer in dat drie keer met de hand werd overgeschreven, en de derde keer beschermde nergens tegen. Haar pen was al op weg naar een schone bladzijde om een beter formulier te schetsen. Ze hield zich in. Deze mensen hadden de boel draaiende gehouden toen de server zes dagen uit de lucht was, en zij liep hier vijf uur rond. In haar notitieboek schreef ze: derde kopie, nagaan wat ervan afhangt, in week drie aankaarten.

Om 15.00 uur stak Jolanda haar hoofd om de deur. ‘We gaan nu koffiedrinken. Het hoeft niet, hoor.’ Marloes deed de dop op haar pen. ‘Tien minuten,’ zei ze, en ze ging mee.

Marloes was al aan haar derde vraag toe toen ze merkte dat Sanne niet meer at. De poffertjes stonden tussen hen in koud te worden onder hun poedersuiker. ‘Zei hij het tijdens het overleg of daarna?’ Dat was de eerste geweest. Daarna: ‘Is dat project je ooit op papier toegezegd?’ En de vraag die nu nog in de lucht hing: ‘Wat heb je precies gezegd toen hij het je vertelde?’ Sanne legde haar vork neer. ‘Ik sta niet terecht, Marloes.’ ‘Dat weet ik.’ ‘Zo voelt het anders niet.’

Marloes leunde achterover. Van binnenuit gezien waren die vragen het liefste wat ze te bieden had. De leidinggevende van Sanne had een jaar voorwerk van haar aan iemand anders gegeven, en ergens in de volgorde van wie wat had gezegd zat een oorzaak, en een oorzaak viel te verhelpen. Dat was wat zij op Sannes stoel zou hebben gewild: iemand die meezocht naar het kapotte onderdeel. Bijna zei ze: ‘Ik probeer alleen te begrijpen wat er is gebeurd’, en ze herkende er een vierde vraag in, met een net jasje aan.

Ze keek dus maar naar haar vriendin. Twaalf jaar. Sanne had vier uur gereden in een geleend busje toen Marloes verhuisde, en had nooit gevraagd waarom ze zo veel dozen papier bezat. ‘Wat heb je op dit moment van mij nodig?’ vroeg Marloes. Het kwam er houterig uit, als een zin uit een taalcursus.

Sanne glimlachte bijna. ‘Ik wil dat je zegt dat het oneerlijk is.’ Was het dat? Voor een deel. Er ontbraken nog feiten, en die leidinggevende had er misschien een reden voor gehad, en Marloes voelde hoe dat alles zich achter haar tanden opstelde. Vanavond was er niets van nodig.

‘Het is oneerlijk,’ zei ze. ‘Jij hebt dat project een jaar lang opgebouwd. Hij heeft het in één overleg weggegeven.’ Beide zinnen waren waar, en dus kostte het geen moeite om ze uit te spreken. Sanne schoof het bord naar haar toe. ‘Als je wilt,’ zei Marloes er nog bij, ‘neem dan zondag de mails mee, dan lopen we ze samen door. Alleen als je wilt.’ ‘Neem een poffertje,’ zei Sanne. ‘En ja. Zondag.’

De spreadsheet had drie tabbladen, en Jeroen klikte meteen door naar het blad dat ‘Als’ heette. ‘Als de veerboot van 7.15 uur uitvalt,’ las hij hardop, ‘nemen we die van 11.00 uur en schuift het fort door naar de volgende ochtend. Als het regent op de wandeldag: ruilen met de museumdag. Als de huurauto geen imperiaal heeft. Marloes. Waar hebben wij een imperiaal voor nodig?’ ‘Nergens voor. Die rij is blijven staan uit een eerdere versie.’

Acht dagen aan de kust in september. Ze was begonnen bij de laatste avond, het diner aan de haven waar Jeroen het al sinds het voorjaar over had, en had van daaruit teruggewerkt tot elke dag op de volgende aansloot zonder één gehaaste ochtend. Het had haar vier avonden gekost en ze had van alle vier genoten. ‘En waar staat het stuk waarin we verdwalen?’ vroeg hij. Die had ze zien aankomen, en ze wees. Dag vier was een grijze rij met één woord erin: niets.

Hij moest zo hard lachen dat hij de laptop neerzette. ‘Je hebt het ingepland.’ ‘Ik heb het veiliggesteld,’ zei ze. ‘Het is de dag na de lange wandeling, dan zijn we moe, en er is in de buurt niets dat die dag dicht is. Als ik het aan het toeval overlaat, loopt die dag vanzelf vol.’ Ze zei er niet bij dat het leeg laten van een hele rij het moeilijkste van het hele plan was geweest.

Toen vertelde hij dat een collega het over een vuurtoren had gehad, een uur naar het noorden, waar de familie van de vuurtorenwachter op vrijdag nog altijd gegrilde vis serveerde. Ze opende de kaart. Vijftig minuten over de kustweg, die ook langs de markt kwam die ze op dag zes had gezet. Vrijdag was dag vijf. Het plan waar ze een uur geleden nog trots op was geweest, klopte nu gewoon niet meer, en dus veranderde ze het: vuurtoren en markt op één dag, dag zes vrij.

‘Twee lege dagen,’ zei Jeroen. ‘Kijk maar uit.’ Ze was de boekingsnummers al in blokletters aan het overschrijven op een kaartje, want zijn telefoon zou op de tweede middag leeg zijn. ‘Stop dit in je portemonnee,’ zei ze. ‘Achter je identiteitskaart. Niet in je broekzak.’

De zaterdag stond al drie weken leeg in de agenda van Marloes, en ze had hem twee keer moeten verdedigen. Om half acht was ze toch wakker, en in bed las ze over hoe landen er vroeger elk een eigen kalender op na hielden en wat ervoor nodig was geweest om die gelijk te trekken. Ze las tot tien uur.

Na het ontbijt droeg ze de vurenhouten planken naar het balkon. De boekenplank was voor haar zus Carlijn, bij wie de kookboeken in een scheve stapel boven op de koelkast lagen. Marloes had de nis in februari opgemeten, tijdens een bezoek, toen Carlijn even de kamer uit was. Tweeënzestig centimeter breed, met in de linkerhoek een leiding waar de tekening omheen moest.

Ze zaagde langzaam. De eerste verbinding zat er twee millimeter naast, dus haalde ze hem uit elkaar en zaagde opnieuw. Als haar handen bezig waren, werd het op een bepaalde manier stil in haar hoofd, en dat was het tegenovergestelde van een leeg weekend. Om twaalf uur lichtte haar telefoon op. Fleur: ‘Iedereen komt om 17.00 uur naar mij, de barbecue gaat aan, de hele club is er. Kom ook!’

Ze mocht Fleur graag. Vijftien mensen in één woonkamer zouden haar de avond kosten en het grootste deel van de zondagochtend erbij, en ze zou die uren naast de boekenkast staan. Ze schreef terug: ‘Vandaag niet. Donderdag lunchen, met z’n tweeën? Ik reserveer bij dat tentje met die soep die jij zo lekker vindt.’ Het antwoord kwam met een hartje. Op zondag reed ze met de plank naar de andere kant van de stad. Carlijn deed open in een schort, zag wat haar zus bij zich had en sloeg een hand voor haar mond.

‘Heb jij mijn keuken opgemeten?’ ‘In februari.’ Marloes was hem al om de leiding heen aan het passen. Met een zacht tikje schoof hij op zijn plaats. ‘Je mag ook gewoon zeggen dat je me gemist hebt, hoor.’ Marloes legde de waterpas op de bovenste plank en keek hoe de luchtbel tot rust kwam. Er lag een zin klaar, en hij klopte nog ook. Hij bleek zwaarder te tillen dan de plank was geweest. ‘Hij hangt recht,’ zei ze. ‘Geef de kookboeken maar aan. De zware eerst.’