ENFJPersoonlijkheidstype: De aanmoediger

‘Heeft iemand al aan vrijdag gedacht?’ schreef Anouk om 7.50 uur in de app van de afdeling. Vrijdag was de laatste werkdag van meneer Jansen, na zesentwintig jaar op de boekhouding, en tot nu toe was het enige plan dat er geen plan was.

Binnen een uur had zij er een. Ze vroeg Marjolein, die prachtig tekende en er nooit over begon, om de kaart te ontwerpen. Erik zou het cadeau uitzoeken, want hij was degene die met meneer Jansen lunchte en wist dat hij oude radio’s opknapte. Naomi, de nieuwste collega, die sinds haar komst nog geen woord in de app had getypt, schreef ze rechtstreeks aan: ‘Jij hebt toch bij een bakker gewerkt? Wil jij ons zeggen welke taart we moeten bestellen? Ik vertrouw meer op jouw smaak dan op de mijne.’ Naomi antwoordde binnen vier minuten, met drie opties en een opmerking over walnoten.

Al het andere kwam bij Anouk terecht, want zij had het aangeboden. Het geld ophalen. Achter de negen mensen aan zitten die ‘ja natuurlijk’ zeiden en vervolgens niet betaalden. De ruimte reserveren, borden lenen. Donderdagavond stond ze om elf uur lint te knippen, en haar eigen rapport voor maandag zat onaangeroerd in haar tas.

De vrijdag verliep goed. Meneer Jansen hield de radiobuis vast die Erik had gevonden en kon even niets zeggen. Mensen prezen de kaart en de walnotentaart en noemden de makers erbij. Marjolein bloosde. Naomi kreeg twee keer de vraag waar ze zo veel over gebak had geleerd, en ze stond nog te praten toen ze er normaal allang stilletjes tussenuit zou zijn geknepen.

Daarna liep de app vol. ‘Geweldige kaart, Marjolein!’ ‘Erik, dat cadeau!’ ‘Naomi, de taart!!’ Anouk scrolde er in de bus glimlachend doorheen, en bleef iets langer scrollen dan nodig was. Niemand had degene bedankt die het lijstje had gemaakt. Het stak meer dan ze tegenover wie ook zou toegeven, en ze ergerde zich aan zichzelf omdat ze het bijhield. Ze typte: ‘Wat fijn dat het zo mooi is gelukt’, en zette er een tweede regel onder die ze normaal niet zou versturen: ‘Het was wel veel werk, eerlijk gezegd. De volgende keer doe ik het graag met iemand samen. Wie meldt zich?’

Om 21.15 uur, met een presentatie die de volgende ochtend om negen uur klaar moest zijn, had Anouk ieder lid van haar groep gesproken en van haar eigen deel nog niets geschreven. Ze had geïnformeerd bij Tim, die de grafieken maakte en zei dat het goed ging. Twee keer had ze Julia gebeld, wier onderdeel over de kosten sterk was maar die stilviel als ze zenuwachtig werd. Julia zei ook dat het goed ging. En dan was er Gijs.

De dia’s van Gijs waren om acht uur binnengekomen. Slecht waren ze niet, alleen niet zoals Anouk ze zou hebben gemaakt: te veel woorden, een bruine achtergrond, de belangrijkste uitkomst weggestopt op dia zes. Ze maakte zichzelf wijs dat ze alleen een typfout verbeterde. Veertig minuten later had ze de uitkomst naar dia twee verplaatst, het bruin wit gemaakt en zijn openingszinnen herschreven, zodat die warm en zelfverzekerd klonken. In feite klonken ze als zij.

Ze hield op met de cursor midden in zijn conclusie. Ze had Gijs dit onderdeel juist gegeven omdat hij dingen langzaam en zorgvuldig uitlegde, zoals de klant het graag had. Als hij morgen ging staan en haar zinnen oplas, zou hij haperen, en hij zou weten waarom, en hij zou toch dank je wel zeggen. Dat laatste zat haar dwars. Mensen zeiden meestal wel dank je wel. Het betekende niet altijd dat ze had geholpen.

Het terugdraaien kostte tien minuten. Ze hield één wijziging over, de uitkomst op dia twee, en stuurde die terug als vraag: ‘Je dia’s zijn helder. Eén gedachte: zou je willen overwegen om met het resultaat te beginnen? Jij beslist.’ Hij antwoordde met een duimpje en, iets later: ‘Verplaatst. Beter. Fijn dat je het vroeg en het niet gewoon deed.’ Daar kromp ze van in elkaar, en ze moest lachen.

Het was 22.20 uur. Haar eigen deel, de inleiding en de afsluiting, was nog altijd een lege pagina met haar naam erboven. Tim stuurde een bericht: ‘Heb je nog iets van mij nodig?’ Haar vingers waren al begonnen aan ‘Nee hoor, alles goed!’ Ze wiste het. ‘Ja, eigenlijk wel,’ schreef ze. ‘Lees om elf uur mijn inleiding en zeg me of die te lang is. Ik loop achter.’

Anouk stond haar naam op het whiteboard te schrijven toen de stift het begaf, halverwege de ‘o’. Veertien volwassenen keken toe hoe ze ermee schudde. Het was half zeven op haar eerste avond als docent van de naaicursus voor beginners in het buurthuis.

‘Goed,’ zei ze, en ze draaide zich om. ‘Voordat ik iets anders leer, ga ik jullie leren.’ Ze ging de rijen langs. Je naam, en één reden waarom je hier bent. Een verpleegkundige die Samira heette wilde haar eigen uniformen kunnen innemen. Kees, een gepensioneerde buschauffeur, had de naaimachine van zijn vrouw geërfd en kon het niet aanzien dat die stilstond. Anouk herhaalde elke naam, gebruikte hem binnen een minuut nog een keer, en bij de pauze van kwart over zeven kon ze de kring rond zonder lijst. Ze zag schouders zakken. Daar hield ze het meest van, van het moment waarop een groep vreemden een klas begint te worden.

Eén naam had haar moeite gekost. In de achterste hoek zat een man in een werkjas die ‘Rob’ had gezegd en ‘voor mijn dochter’, en verder niets. Toen ze in tweetallen achter de machines zaten, deed zijn partner alles. Anouks eerste ingeving was om hem de beurt te geven, vrolijk, waar iedereen bij was, en ze kende die ingeving goed genoeg om haar te wantrouwen. In plaats daarvan hurkte ze naast zijn tafel terwijl de anderen rechte naden oefenden. ‘Jij had die draad er in één keer goed in,’ zei ze zacht. ‘De meeste mensen hebben er vijf pogingen voor nodig. Je handen zijn verder dan je zenuwen.’ Hij keek naar de naald en knikte toen één keer.

Haar fout kwam aan het eind. In haar enthousiasme vroeg ze iedereen om voor donderdag twee servetten te zomen en een papieren patroon uit te knippen, en ze zag het gezicht van Samira betrekken. Diensten van twaalf uur. ‘Eén servet,’ verbeterde Anouk zichzelf. ‘Het patroon hoeft niet. Ik liet me meeslepen.’

Terwijl het lokaal leegliep, bleef Rob bij het bord staan, pakte de lege stift en liet hem in de prullenbak vallen. ‘Donderdag,’ zei hij. ‘Ik neem het blauwe garen mee.’ Het was de eerste hele zin die hij de hele avond uit zichzelf had gezegd.

‘Je doet het weer,’ zei Daphne, en ze zette de zak tomaten neer. ‘Ik vertel je dat ik een rotweek heb gehad, en jij hebt al een nieuwe woning voor me gevonden, een yogales en iemand die ik moet bellen. Ik heb niet om een manager gevraagd, Anouk.’

Ze stonden tussen de kaaskraam en de man die olijven verkocht. Anouk voelde de woorden ergens onder haar ribben terechtkomen. Over die woning was ze alleen begonnen omdat Daphnes huisbaas onmogelijk was, en over de les omdat Daphne in maart had gezegd dat ze het bewegen miste. Zulke dingen onthield ze. Onthouden was haar manier om van mensen te houden. Dat het als verwijt naar haar werd teruggeschoven, was alsof iemand zei dat haar eten naar zeep smaakte.

Het herstelwerk begon meteen, bijna buiten haar om. ‘Je hebt gelijk, sorry, ik ga te ver, vergeet maar dat ik iets heb gezegd. Kom, we gaan koffiedrinken, ik betaal.’ Ze glimlachte. Het was een goed, snel excuus en het had het effect dat ze voor ogen had: Daphnes gezicht ontspande en het onderwerp ging dicht. Ze liepen verder. Ze hadden het over olijven.

Het hield een meter of zestig stand. Ergens bij de emmers met bloemen merkte Anouk dat het nog altijd pijn deed, en dat ze sorry had gezegd voor het verkeerde, om er niet achter te hoeven komen wat het juiste was. Bij haar zus had ze dit jarenlang gedaan. Alles gladgestreken, niets uitgepraat.

‘Wacht,’ zei ze. ‘Dat ging me te snel. Ik ga inderdaad te ver, en ik zal proberen eerst te vragen voordat ik iets oplos. Maar ik moet mijn helft ook zeggen.’ Daphne wachtte. Dit was de moeilijke zin, die over haarzelf, en Anouks stem kwam er kleiner uit dan anders. ‘Toen je me een manager noemde, deed dat pijn. Helpen is zo ongeveer de manier die ik ken om dicht bij je te zijn. En volgens mij heb jij sinds de winter niet meer gevraagd hoe het met mij gaat.’ Daphne zweeg. ‘Nee,’ zei ze ten slotte. ‘Dat heb ik niet. Hoe gaat het met je?’ Anouk deed haar mond open en ontdekte tot haar schrik dat ze geen antwoord had klaarliggen.

De spreadsheet had negen rijen, één voor elk familielid, en zes kolommen. Aankomsttijd. Dieetwensen. Mobiliteit. Voorkeur voor kamer. Moet echt. Liever niet. Anouk had hem op een zondag gemaakt en elk gezin een eigen kleur gegeven, en ze was er een beetje trots op.

Het plannen van het weekend aan het meer voor de veertigste trouwdag van haar ouders was bij haar beland zoals zulke dingen altijd bij haar belandden: iemand zei ‘dat moeten we doen’, iedereen vond het een goed idee, en toen keken ze allemaal naar Anouk. Ze vond het niet erg. Ze belde iedereen een voor een op, want aan de telefoon zeiden mensen hoe het zat. Haar vader wilde bij het ochtendgloren vissen en daarbij met rust gelaten worden. Tante Truus kon geen trappen meer lopen maar zou het uitje nog liever missen dan dat zeggen, dus stond er in haar rij gewoon ‘begane grond (uitzicht)’. Haar neefje Finn, vijftien, wilde ‘niks’, wat Anouk vertaalde naar een kajak en geen vragen. Haar moeder wilde iedereen elke avond aan één tafel. Daarover viel niet te onderhandelen.

Ze vond een huis met een slaapkamer op de begane grond en een steiger. Ze stemde het vissen bij zonsopgang af op de langslapers en zette de neven en nichten die altijd kibbelden in aparte auto’s. Donderdag was elke cel gevuld en had iedereen gereageerd met ‘perfect!’ of ‘je bent een held’.

Die avond belde haar broer Michiel over het parkeren. ‘Rij negen,’ zei hij. ‘Die van jou. Moet echt is leeg. Liever niet ook.’ Ze lachte en zei dat zij tevreden was als de rest tevreden was. ‘Dat is geen voorkeur, dat is een functieomschrijving,’ zei Michiel. ‘Wat wil jíj doen aan een meer, Anouk?’

Ze wilde zeggen dat ze erover na zou denken. In werkelijkheid wist ze het. Op de foto’s bij de advertentie lag een roeibootje, blauw, vastgemaakt aan de steiger, en ze had zichzelf daar in haar eentje in zien zitten, om zeven uur ’s avonds, terwijl iemand anders zich druk maakte over het eten. Een uur vrij willen van je eigen familie leek ondankbaar. ‘De boot,’ zei ze. ‘In mijn eentje. En jij kookt zaterdag.’ Ze typte het in rij negen voordat hij had opgehangen.

De bank was niet Anouks probleem. Hij was van haar buurman, meneer Smit, hij moest zaterdag twee trappen af, en ze wist er alleen van omdat ze hem op de trap had gevraagd hoe zijn week eruitzag. Dat was om 9.10 uur. Om 9.12 uur had ze het aangeboden.

Dit had het lege weekend moeten worden. Haar zus Lianne had het haar laten beloven: geen commissies, niemand naar het vliegveld brengen, geen ‘kleine moeite’. Anouk had NIETS over beide dagen in haar agenda geschreven, in hoofdletters, en was er vreemd zenuwachtig van geworden toen ze ernaar keek. Ze was goed in dagen met andere mensen erin. Een dag met alleen zichzelf erin had geen duidelijke vorm.

De bank kostte veertig minuten en ze genoot van alle veertig. Meneer Smit vertelde over de piano van zijn overleden vrouw, en zij beloofde bij een vriend te informeren naar een leerwerkplek voor zijn kleinzoon. Stralend kwam ze boven. Toen stond er op haar telefoon een bericht van een oud-collega: of Anouk naar een sollicitatiebrief wilde kijken, vandaag nog als het kon? Haar duimen typten al ‘Natuurlijk! Stuur maar’ voordat ze het bericht had uitgelezen.

Bij ‘Stuur’ hield ze op. Het was vijf over tien en ze had al een derde gevuld van de dag waar ze een hek omheen had gezet. Onder het stralen voelde ze waar Lianne steeds naar wees. Als niemand haar tegen lunchtijd nodig had, zou ze op zoek gaan. In het stille appartement voelde ze zich een beetje werkloos. Ze wiste het antwoord en schreef een nieuw. ‘Dat doe ik graag, en vandaag lukt het me niet. Dinsdagavond kan wel. Succes, je bent een sterke kandidaat.’ Bij het versturen maakte haar maag een sprongetje, alsof ze een traptrede had gemist. Er volgde niets vreselijks.

Dus zette ze gemberthee en ging ze met een roman op het balkon zitten. Om de paar bladzijden dacht ze aan iemand bij wie ze eigenlijk even moest informeren. Ze liet elke naam voorbijgaan, als bussen die niet de hare waren. Rond het middaguur merkte ze dat ze honger had, en besefte ze dat ze niemand hoefde te vragen waar die zin in had. Loempia’s, besloot ze. Van die gefrituurde.