ENTPPersoonlijkheidstype: De ideeëntester

Het begon ermee dat Sander schreef dat je in een kamer met alleen een waterkoker geen echte maaltijd kunt koken. ‘Couscous,’ typte Joost, binnen een paar seconden. ‘Eieren, als je geduld hebt. Groente, geblancheerd. Noedels, uiteraard. Dat zijn vier gangen en ik heb nog niet eens mijn best gedaan.’

Hij zat op een bankje voor de wasserette, en het halfuur dat volgde was het beste deel van zijn dag. Sander zei dat laten wellen geen koken was. Joost vroeg hem wat hij onder koken verstond. Sander zei: een tijd lang warmte toevoeren, en Joost zei dat dat een waterkoker was, dank je wel. Toen Sander eindelijk toegaf, met een vermoeid ‘oké, technisch gezien dan’, voelde Joost de lol uit de vraag weglopen, en hij liep meteen over naar de andere kant. ‘Al heb je wel gelijk dat het geen avondeten zou zijn. Voor avondeten heb je een pan nodig, en iets wat een beetje kan mislukken.’

Veertien berichten, allemaal van hem. Ergens daartussenin had Merel geschreven: ‘Appartement niet gekregen. Dat is de derde.’ Hij had zonder vaart te minderen geantwoord: ‘Het lot wil je duidelijk in een kamer met alleen een waterkoker.’ En was doorgegaan. Pas toen zijn droger afsloeg, merkte hij wat er ontbrak. Merel reageerde overal op. Ze stuurde een zonnetje naar mensen die iets over het weer schreven. Onder zijn grap stond helemaal niets.

Hij scrolde omhoog en las haar bericht nog een keer. Ze sliep al sinds het voorjaar bij haar nicht op de bank. Hij opende een privégesprek. ‘Sorry, dat was een slechte grap,’ schreef hij, en hij keek ernaar. Zo moest zij hem gaan troosten. Hij wiste het. ‘Drie op rij is echt waardeloos, en ik denderde er gewoon overheen. Waar ging het deze keer op mis? En wanneer is de volgende bezichtiging? Dan ga ik mee om met de makelaar in discussie te gaan.’

Het antwoord liet een paar minuten op zich wachten. ‘Donderdag om zes uur. Ja, eigenlijk wel. Graag.’ ‘Staat.’ Hij zette het ter plekke in zijn agenda, want hij kende zichzelf. Terug in de groep plaatste hij een foto die hij vorige winter had gemaakt en precies voor dit soort gelegenheden had bewaard: één ei, in een waterkoker, met een bedenkelijke blik.

Tussen zeven en elf die avond zette Joost nieuwe snaren op een gitaar waar hij sinds de herfst niet op had gespeeld, schetste hij een logo voor een podcast die niet bestond, sorteerde hij alle apps op zijn telefoon op kleur in mapjes en schreef hij de eerste alinea van een brief aan de gemeente over een gevaarlijke oversteekplaats. Het artikel over de nachtbussen, twaalfhonderd woorden, in te leveren om acht uur ’s ochtends, telde één zin.

Twee weken geleden had het idee hem enorm opgewonden. Wie zit er om drie uur ’s nachts in een bus, en waarom? Hij had vier nachten besteed om daarachter te komen, en dat was nu juist het probleem. Hij wist het nu. De vraag was dicht, en wat overbleef was het typen, en dat voelde alsof hij een maaltijd moest opeten die hij al tot in detail aan iemand had beschreven.

Om 23.10 uur belde hij Eline. ‘Ik zit vast. Het staat allemaal in mijn notitieboek en ik maak nog liever de oven schoon.’ ‘Vertel me het stuk dat je nog steeds niet snapt.’ Hij wilde zeggen dat dat er niet was. En toen: ‘De bus van tien over drie. Alle andere bussen zijn halfleeg, en die van tien over drie zit bomvol, en geen van de chauffeurs kon me zeggen waarom.’ ‘Dan is dat je stuk.’

Hij voelde het ding weer wakker worden. Hij hing op en legde zichzelf een regel op, want een regel die hij zelf had verzonnen was een spel, en een regel van een redacteur was een kooi. Vier rondes van twintig minuten. Elk deel moest beginnen met iemand die in die bus zat. Om 2.40 uur had hij 1230 woorden, en ze waren goed. De bakker op weg naar zijn werk, de schoonmakers van het ziekenhuis op weg naar huis, en de bus van tien over drie als de enige die beide diensten meepakte.

Bleef over: het saaie deel. Drie namen die hij met zijn aantekeningen moest vergelijken. Zijn hele lijf helde ernaar over om het stuk te versturen zoals het was. Hij keek ze na. De tweede naam was fout: hij had Kuipers geschreven, en in zijn notitieboek stond in het handschrift van de schoonmaakster zelf Kuijpers. Hij verbeterde het, verstuurde het bestand om 2.58 uur en pakte de gitaar er weer bij.

Het formulier voor de salarisadministratie was het eerste wat Joost in het wetenschapsmuseum in handen kreeg, en om kwart over negen lag het onder een koffiebeker, waar het bleef liggen. Om half tien vergaderde het tentoonstellingsteam over de nieuwe waterzaal. Karin, de teamleider, liep het plan met hen door: zes glazen vitrines, één per fase van de kringloop, met op elk een knop. ‘En als de bezoekers nou zelf het water zijn?’ zei Joost.

Hij was veertig minuten in dienst. ‘Ik meen het. Kinderen willen niet naar verdamping kijken, ze willen verdampt wórden. Je komt binnen als druppel, je krijgt een kaartje, je wordt als damp de trap op gestuurd en je komt als regen van de glijbaan naar beneden.’ Hans, aan de overkant van de tafel, legde zijn pen neer. ‘We hebben vier maanden in die vitrines zitten.’

Joost hoorde de toon. Hij had niet bedoeld dat de vitrines slecht waren. Hij wist nooit wat hij van een idee vond voordat hij het tegenovergestelde zo hard mogelijk had verdedigd, en hij vergat steeds dat je dat van buitenaf niet kon zien. ‘Ik zit er niet aan vast,’ zei hij, en hij glimlachte, want het was waar. ‘Ik zoek waar het breekt. Zeg maar waar het breekt.’

‘Het budget,’ zei Hans. ‘De trap. De verzekering.’ ‘Mooi. Geen glijbaan dan. Geschilderde voetstappen op de vloer en drie stations.’ Hij zat het al te schetsen op de achterkant van de agenda. Voor twaalven had hij er nog twee: een mistwand, en een gootsteen waarin het water terugliep. Karin keek langer naar de tekening dan hij had verwacht. ‘Die voetstappen. Werk dat uit. Eén A4’tje, voor donderdag.’

‘Komt in orde.’ Hij voelde de bekende kleine dip. Het bedenken had negentig seconden gekost en was een genot geweest. Het A4’tje zou een middag kosten en een corvee zijn. Om 16.50 uur stond er iemand van personeelszaken in de deuropening die naar zijn formulier vroeg. Hij peuterde het los van het bureau. ‘En Joost,’ riep Karin. ‘Eén A4’tje. Eén idee.’ ‘Eén,’ zei hij, terwijl hij twee vingers opstak, en hij liet er een zakken.

Vincent wachtte ermee tot de mosselen op tafel stonden. Aan het eind van de maand ging hij weg bij het verzekeringskantoor en begon hij een bakkerij. Joost legde verrukt zijn vork neer en begon het plan uit elkaar te halen.

‘De huur in die buurt verdubbelt om de paar jaar. Je moet om vier uur op, elke dag, tot in de eeuwigheid. Op brood zit de dunste marge van alles wat je kunt verkopen, dus het geld zit in de koffie, en dan ben je een koffietentje met een hobby.’ Het was een prachtig probleem, en hij draaide het rond om het van alle kanten te bekijken, want zo ging hij om met elk idee dat hij serieus nam. Had Vincent aangekondigd dat hij in de verzekeringen bleef, dan had Joost even hard voor de bakkerij gepleit.

‘Ik heb maandag het huurcontract getekend,’ zei Vincent. ‘Ah. Ik debatteer dus over een croissant die al in de oven ligt.’ Normaal had dat een lach opgeleverd. Vincent keek naar zijn bord. ‘Zou je voor één keer eerst aan mijn kant kunnen staan? Vóór het kruisverhoor?’

Joost deed zijn mond open om te zeggen dat hij aan zijn kant stond, dat dit was hoe het eruitzag als hij aan iemands kant stond. Hij duwde tegen dingen aan om te weten of ze gewicht konden dragen. Maar Vincent was geen idee. Vincent had het gezicht van iemand die maanden met een geheim had rondgelopen, het eindelijk op tafel had gelegd en toezag hoe zijn oudste vriend de gebreken ervan begon op te sommen. Dat had Joost laat gezien.

‘Ik sta aan jouw kant,’ zei hij, zonder grap erachteraan, en dat voelde als zonder jas de deur uit gaan. ‘Jouw zuurdesembrood is het lekkerste wat ik de hele maand eet. Ik had ook getekend. Ik zat eraan te porren omdat ik wil dat het er over vijf jaar nog staat.’ ‘Daar had je mee kunnen beginnen.’ ‘Dat had gekund.’ Een minuut lang aten ze. Joost hield het bijna de hele minuut vol. ‘Mag ik één vraag stellen over de oven,’ zei hij, ‘of telt dat als porren?’ Vincent stak een vinger op. ‘Eén.’

‘En als we nou eens niet vliegen?’ Noor keek op van de bank. Joost zat in kleermakerszit op de grond met de laptop, drieëntwintig tabbladen open, en met het gezicht dat hij trok als een idee hem bij zijn kraag had. ‘Iedereen vliegt. Twee uur, je ziet een wolk, je landt. Maar er gaat een nachttrein naar de kust. Dan een veerboot die auto’s meeneemt en, naar het schijnt, geiten. Daarna een bus over de pas een derde land in, en aan de andere kant ligt een stadje dat een vliegerfestival houdt in precies het weekend dat wij aankomen. Tien dagen, drie grenzen, geen vliegveld.’

‘Dan zijn we twee keer zo lang onderweg.’ ‘Het is dezelfde vakantie, alleen is het saaie stuk eruit gehaald. Het onderweg zijn ís de reis.’ Hij draaide het scherm naar haar toe. Hij pleitte goed, en hij wist dat hij dat deed, en binnen tien minuten hing ze over zijn schouder en vroeg ze of er in die nachttrein bedden waren.

Toen vroeg ze: ‘Tot wanneer is je paspoort geldig?’ Hij vond het in de keukenla, onder de reservebatterijen. Het was in maart verlopen. In januari was er een herinnering op zijn telefoon verschenen en die had hij een week vooruitgeschoven, een paar keer, tot hij ophield met vragen. ‘Strikt genomen ben ik nog altijd mezelf,’ zei hij.

Noor lachte niet. De reis was over vijf weken, en met wachten op een afspraak bij de gemeente erbij was je voor een nieuw paspoort zo drie weken verder. Hij voelde de neiging om een pleidooi te beginnen voor iets dichterbij, een plek waar helemaal geen grens aan te pas kwam, en om dat als het betere idee te laten klinken. Hij liet de neiging voorbijgaan. Zij had hier haar vrije dagen voor omgegooid.

‘Goed. Vanavond. Nu.’ Hij opende het formulier en vulde het in terwijl zij toekeek, elk vakje, ook de vakjes die twee keer naar hetzelfde vroegen. Pasfoto’s laten maken om acht uur morgenochtend, voor het werk. Zij zette ook op haar eigen telefoon een wekker, en hij besloot zich daar niet door beledigd te voelen. ‘En als we, terwijl we erop wachten, het eerste stuk nou eens op de fiets doen?’ ‘Joost.’ ‘Eerst het formulier. Ik weet het.’

Joost stond halverwege een ladder met een roller groene verf toen hij bedacht dat hij mevrouw Dekker zou moeten opnemen. Hij was wakker geworden met twee lege dagen voor zich en had ze voelen vollopen met mogelijkheden nog voordat zijn voeten de vloer raakten. De gang was de eerste geweest. Aan dat grijs had hij altijd een hekel gehad, en om tien uur was één muur diep, vrolijk groen. Toen had zijn buurvrouw door de open deur verteld dat ze in 1974 op de telefooncentrale met de hand gesprekken doorverbond, en dat ze het stemmetje nog steeds kon.

Hij liet de roller in de verfbak liggen. Een uur lang praatten ze aan haar keukentafel, met zijn telefoon rechtop tegen de suikerpot, en ze was geweldig. Tegen de avond had hij zich ook nog opgegeven voor een beginnerscursus schermen en vier vrienden uitgenodigd voor een spel dat hij tijdens het uitnodigen verzon. De vrienden kwamen. Het spel, waarbij je een absurde mening moest verdedigen die je uit een schaal trok, duurde tot één uur ’s nachts.

Op zondag om zes uur stond hij in de gang. Eén groene muur. Op zijn telefoon een uur ruw geluid. Hij was rusteloos en schaamde zich een beetje. Zijn broer Tom belde. ‘Welke van de drie maak je af?’ ‘Dingen die niet af zijn, zijn opties. Ik ben rijk aan opties.’ ‘Welke, Joost.’ Hij dacht aan mevrouw Dekker, die eenentachtig was en twee keer had gevraagd of haar kleindochter het zou kunnen horen.

Dus ging hij zitten en deed hij het stuk waar hij een hekel aan had. Stiltes inkorten. Zijn eigen lach wegknippen, die er veel te vaak op stond. Het kostte twee uur en geen minuut ervan was interessant. Om 20.20 uur had hij elf schone minuten, en die stuurde hij naar de kleindochter met één regel erbij: ‘Je oma achter het schakelbord. Ze doet het stemmetje.’

Daarna ging hij naar de gang kijken. Hij had het deksel van het blik gelaten, en op de verf was een vel gekomen. Met zijn hiel drukte hij het deksel erop. ‘Zaterdag,’ zei hij tegen de muur.