ENFPPersoonlijkheidstype: De aanjager

De vraag van Sara was eenvoudig, en ze stelde hem om 18.02 uur: ‘Wie neemt zaterdag de beamer mee?’ Om 18.20 uur stonden er eenenveertig nieuwe berichten in de groepsapp. Dertig daarvan waren van Daan.

Hij was goed begonnen. ‘IK, ik kan het aan mijn neef vragen,’ schreef hij, en dat was hij ook echt van plan. Maar door de vraag over de beamer zag hij de film voor zich, en door de film de muur van Sara’s binnenplaats, en die muur was eerlijk gezegd te klein. ‘Wacht. WACHT. En het dak van mijn gebouw dan?’ Hij stuurde een foto van het dak waar hij pijlen op had getekend. Hij stelde een thema voor (films waarin iemand een trein mist). Er schoot hem een naam voor de avond te binnen, dus doopte hij de groep om tot ‘Bioscoop onder de Waslijn’, en hij voegde zijn buurman Ruud toe, die niemand kende, omdat Ruud goede speakers had en een eenzame indruk maakte. Twintig minuten lang was hij de gelukkigste mens van de stad.

De anderen werden erdoor aangestoken, zoals meestal. Jasmijn zei dat ze kussens zou meenemen. Mees, die zelden iets schreef, plaatste een lijst met treinfilms. Ruud stuurde een verlegen zwaaiend handje en een foto van de speakers.

Toen schreef Sara weer. ‘Heel leuk allemaal. Ik moet alleen nog steeds weten hoe het met de beamer zit. En je zou twee weken geleden de datum met je huisbaas afstemmen.’ Geen uitroepteken. Daan keek lang naar die punt. Zijn maag kantelde. Ze was boos; ze was hem zat; waarschijnlijk waren ze dat allemaal, en hadden ze een tweede groep zonder hem waarin ze dat tegen elkaar zeiden. Hij typte een alinea die begon met ‘Het spijt me zo, ik ben de ergste’ en verderging met een uitleg over zijn week. Het was vooral ruis.

Hij wiste het en deed de twee saaie dingen. Hij belde zijn neef, die ja zei. Hij klopte op zijn sokken bij de huisbaas aan. Elf minuten, allebei geregeld. ‘Beamer: bevestigd, ik haal hem vrijdag op. Dak: mag tot 23.00 uur. Sorry dat je moest wachten, Sara.’ Ze stuurde één gouden ster terug. Hij maakte er een screenshot van.

Daan was zijn kruiden op alfabet aan het zetten toen hem te binnen schoot dat het artikel om negen uur binnen moest zijn. Het was 20.40 uur. Hij had de komijn in zijn ene hand en achter hem, op de laptop, een tekstbestand met een titel en de woorden ‘HIER KOMT DE INLEIDING’.

Het ging om achthonderd woorden voor een wijkblad over de oude tramremise die een markthal werd. Hij had elf mensen geïnterviewd waar vier genoeg waren geweest. Een van hen, een gepensioneerde conducteur die Arie heette, had hem verteld over een kat die tien jaar lang elke dag met lijn 6 meereed. Daardoor had Daan een middag zitten lezen over dieren in het openbaar vervoer overal ter wereld. Hij wist inmiddels heel veel over een hond in een ander land die met de veerboot forensde. Niets daarvan stond in het bestand.

Tegen tienen liep de lol er in één keer uit. Hij ging zitten, schreef één zin, vond hem vreselijk en voelde zich op de bekende manier wegglijden: de redacteur zou er spijt van krijgen dat ze hem had vertrouwd, zou het aan andere redacteuren vertellen, en hij zou eindigen als schrijver van gebruiksaanwijzingen voor waterkokers. Hij pakte zijn telefoon om Britt, een goede vriendin, over de veerboothond te vertellen en legde hem weer neer. Negentien minuten lang deed hij helemaal niets, en dat was erger dan de kruiden.

Wat hem in beweging kreeg was een envelop. Hij lag naast de laptop, en Daan draaide hem om en schreef, klein, omdat de taak klein was als je hem opschreef: ‘1. Arie en de kat (hiermee openen). 2. Wat er in de hal verkocht wordt, wie dat heeft bepaald. 3. Eén tegengeluid, de bakker.’ Drie regels. Geen geschiedenis van de tram. Niet de volmaakte versie.

Hij zette de envelop tegen het scherm en begon met de kat, en de kat droeg hem tweehonderd woorden ver voordat hij opkeek. Om 0.50 uur had hij er zevenhonderdnegentig. Hij verstuurde het zonder het slot een vijfde keer over te lezen en schreef onder de derde regel: ‘veerboothond: volgende maand voorstellen?’ Daarna ging hij terug en maakte hij de kruiden af, tot en met de tijm.

Het schort was te lang, dus sloeg Daan het bij zijn middel twee keer om en knoopte hij het aan de voorkant dicht. Dat was om half vijf. Om vijf uur, een halfuur na het begin van zijn eerste dienst in het restaurant, wist hij dat Dylan van de afwas voor een motor spaarde, dat Romy, de andere ober, op dinsdag in een koor zong, en dat de chef, mevrouw De Boer, de zaak samen met haar broer was begonnen en niet meer met hem praatte. Hij had ieder één vraag gesteld en de mensen waren blijven praten.

De bediening lag hem. Elke tafel was een klein nieuw land. Een stel dat niet kon kiezen raadde hij de ravioli met paddenstoelen aan, en hij hoorde dat ze elkaar in een nachttrein hadden ontmoet. Tussen twee bestellingen door kreeg hij een idee voor een proefbordje, drie halve porties voor mensen die niet konden kiezen, en hij beschreef het met twee handen aan Romy terwijl die vier glazen probeerde te dragen. ‘Zeg het na de dienst tegen haar,’ zei Romy. ‘En schrijf dingen op. Jij schrijft niets op.’

Ze had gelijk. Om 19.40 uur kwam mevrouw De Boer met een bonnetje in haar hand door de klapdeur. Tafel zes zat al vijfendertig minuten te wachten. Hun uiensoep was nooit aangeslagen; die bestond alleen in Daans hoofd, naast de nachttrein. ‘De zaal inpakken is de makkelijke helft,’ zei ze, niet hard. ‘Ik heb de andere helft ook nodig.’

Het ging door hem heen als koud water. Een paar minuten lang wist hij zeker dat hij nog voor het dessert zou worden weggestuurd, en hij bediende twee tafels met een stem die vlak en voorzichtig was geworden. Romy stootte hem aan. ‘Dat zegt ze in week één tegen iedereen. Los zes op.’

Hij bracht de soep zelf, bood zijn excuses aan zonder er een toespraak van te maken en haalde, na een knikje van de chef, het brood van hun rekening. Toen viste hij een pen uit Romy’s zak en schreef hij op de binnenkant van zijn pols: EERST AANSLAAN. DAN PRATEN. Bij het sluiten zei hij: ‘Chef, over een proefbordje.’ Ze telde verder aan de bonnen. ‘Morgen,’ zei ze. ‘Kom tien minuten eerder.’

Zaterdag, 13.40 uur. Daan had beloofd om tien uur in Emma’s nieuwe appartement te zijn, met verfrollers en zijn goede humeur. Hij kwam binnen met een zak appelflappen en een verhaal over een man bij de bushalte die accordeons repareerde. Emma stond op een ladder. De halve woonkamer was al wit. De andere helft had nog het blauw van de vorige huurder.

‘Ik werd opgehouden, maar moet je horen, die man,’ begon hij. Ze draaide zich niet om. ‘Je zei tien uur. Daarna elf. In maart zei je ook dat je zou helpen verhuizen.’ Haar stem was effen, en dat was erger dan schreeuwen. ‘Ik denk niet dat je tegen me liegt, Daan. Ik denk dat jij ja zegt zoals andere mensen hallo zeggen.’

Hij voelde het binnenkomen. Zijn eerste zet was grappig zijn. Hij pakte een roller en zei dat het blauw hem begon te bevallen, ze konden het een blikvanger noemen. Niets. Zijn tweede zet was uitleggen: het was een krankzinnige week geweest, hij had ook zijn neef hulp toegezegd, en niets ervan was opzet. Elke zin was waar en elke zin gleed langs wat ze werkelijk had gezegd. Hij hoorde zichzelf rondjes draaien, zoals hij deed wanneer iets pijn deed. Hij bleef haar appelflappen aanbieden.

Emma klom naar beneden. ‘Ik wil geen appelflap. Ik wil weten of ik op je kan rekenen of dat ik beter kan ophouden met vragen, want vragen en dan wachten, daar heb ik een hekel aan.’

Er zat niets anders op dan erin te gaan. Hij zette de zak neer. ‘Je zou op me moeten kunnen rekenen, en de laatste tijd kan dat niet,’ zei hij. ‘Ik zeg ja omdat ik op dat moment echt alles wil doen. Dan staan er drie ja’s op één ochtend en kies ik degene die voor mijn neus staat. Dat is geen excuus.’ Ze wachtte. ‘Dus ga ik er minder zeggen. En vandaag blijf ik tot het blauw weg is.’ Emma gaf hem de verfbak aan. ‘Eerst de randjes,’ zei ze. ‘Jij bent verschrikkelijk slecht in randjes.’

‘Laat de route eens zien,’ zei Sven. Op zijn eigen laptop stond een lege tabel klaar met de kopjes Datum, Plaats, Bed, Kosten. Daan draaide zijn scherm om. Daarop stonden eenendertig tabbladen open, en op de rug van zijn hand stond met pen geschreven: ‘POPPEN??’

Ze hadden tien dagen in september en een globale richting: naar het zuiden, met de trein, naar de zee. Voor Sven was dat een probleem dat moest worden opgelost. Voor Daan was het het mooiste stuk, de fase waarin alles nog kon, en hij was al een uur aan het verzamelen. Een dorp waar in de tweede week een poppentheaterfestival werd gehouden. Een nachtboot naar een eiland dat hij had gevonden door op goed geluk in te zoomen op de kaart, met één weg en, volgens één enkele recensie, ‘heel goede geiten’. Hij las het allemaal hardop voor. Sven typte er niets van over.

‘Ik moet weten waar ik slaap,’ zei Sven. ‘Elke nacht. Voordat we vertrekken.’

Daans borst trok samen. Tien vakjes, vooraf ingevuld, dat klonk als een gang zonder deuren. Bijna zei hij dat. Wat hij daarna bijna zei was: ‘Jij plant het leven eruit’, een zin waarmee hij ooit een vakantie met iemand anders had beëindigd. In plaats daarvan keek hij naar het gezicht van zijn vriend en zag hij dat het geen controle was. Sven had op zijn negentiende een nacht vastgezeten op een station en had dat verhaal nooit als een grappig verhaal verteld.

‘Oké,’ zei Daan. ‘En als jij nou je vakjes krijgt voor de nachten waar je tegen opziet? De eerste nacht, de laatste nacht en de veerboot, want veerboten raken uitverkocht. Geboekt, betaald, in jouw tabel.’ Svens schouders zakten een stukje. ‘En de zeven daartussen?’ ‘Die zijn van mij. Bij het ontbijt kiezen we een richting. Als het niks is, krijg je van mij een hotel met een lobby.’ Sven dacht erover na, voegde toen een kolom toe aan zijn tabel en zette erboven: ‘Daan (onbekend)’. Hij vulde drie rijen in. Daan sloot achtentwintig tabbladen, bewaarde de geiten en vroeg of het poppendorp een station had of alleen een gerucht daarover.

Het plan voor zaterdag was brood. Dat was het hele plan, en Daan was er tevreden over. Hij had het weekend met opzet leeggemaakt na een maand waarin hij op alles ja had gezegd, en om kwart over tien ging hij de deur uit met een katoenen tas en het vaste voornemen om elf uur weer thuis te zijn.

Op de hoek probeerde een vrouw een cellokist en een klapstoel door een tramdeur te krijgen. Hij nam de stoel over. Ze heette Carolien, ze speelde op bruiloften en ze moest er over twee haltes uit, dus reed hij twee haltes mee. Naast de zaal waar ze speelde lag een omheind terreintje met moestuinbakken en een met de hand geschilderd bord: vrijwilligers, op zaterdag. Een man die Peter heette gaf hem handschoenen voordat hij was uitgevraagd over wat ze er verbouwden. Daan trok anderhalf uur lang haagwinde uit de grond. Hij stelde een zadenruilbeurs voor. Hij kreeg er de leiding over. In de zon leek dat een geweldig idee.

In de tram terug keek hij op zijn telefoon. Die ochtend had hij zijn vriend Milan een lang, hartelijk bericht gestuurd over afspreken, en Milan had geantwoord: ‘ok’. Twee letters. Daans humeur zakte dwars door de vloer van de tram. Hij was te veel geweest. Milan was al maanden op hem aan het afknappen, dat was wel duidelijk. Hij stelde een excuus op voor een vergrijp dat hij niet kon benoemen, en stak toen, omdat het zijn halte was, de telefoon weg zonder het te versturen.

Het lopen hielp. Net als de ontdekking dat hij zojuist alle zaterdagen in mei had toegezegd aan vreemden, in het enige weekend dat hij had vrijgehouden om daar nu juist mee op te houden. Hij lachte hardop op straat. Aan Peter schreef hij: ‘Zadenruil, ja. Eén zaterdag, geen vier. Ik laat me snel meeslepen.’

Het was bijna vijf uur toen hij bij zijn voordeur kwam. Milan had opnieuw geschreven: ‘Sorry, zat in de auto. Ja!! Zondag? Ik kook.’ De bakker was om twee uur dichtgegaan. Daan stond op de mat met een lege tas en aarde tot aan zijn ellebogen. ‘Zondag,’ typte hij. ‘Ik neem brood mee.’