Oordelen vs Waarnemen (J en P): over deadlines, niet over opruimen

Twee studenten, één essay, inleveren op vrijdag om vijf uur.

De eerste levert het woensdagochtend in. Het is goed. Ze heeft er daarna niet meer naar gekeken, en de twee dagen tussen het afronden en de deadline waren het beste deel van haar week.

De tweede levert het vrijdag om 16.52 uur in, nadat hij het grootste deel sinds middernacht heeft geschreven. Ook dit stuk is goed. Dinsdag had hij zijn argumentatie al rond, maar hij kon zich er niet toe zetten om het op papier te krijgen. Hij liegt niet als hij zegt dat de versie van vrijdag beter is dan wat hij op woensdag zou hebben geproduceerd.

Zelfde essay, zelfde resultaat, twee compleet verschillende weken. Dat verschil is de vierde letter van een vierletterig type, en het is de letter die mensen het vaakst verkeerd beschrijven.

Het gaat over afronden, niet over georganiseerd zijn

De gangbare versie zegt dat J georganiseerd betekent en P ongeorganiseerd. Dat is niet wat de letter meet. Als je daaraan vasthoudt, lijkt de helft van de mensen die je kent een uitzondering.

Wat de letter beschrijft, is wanneer een beslissing comfortabel voelt. Aan de J-kant komt dat comfort wanneer iets geregeld is: de keuze is gemaakt, de boeking is rond, de vraag is van de lijst. Een open vraag vreet aandacht totdat hij gesloten is. Vroegtijdig afsluiten is dus geen discipline, het is een opluchting.

Aan de P-kant blijft het comfortabel zolang de opties nog open zijn. Een definitieve beslissing is een gesloten deur voor informatie die nog niet is binnengekomen. Die deur vroegtijdig sluiten voelt eerder als een verlies dan als een prestatie. De vraag openhouden is geen vermijdingsgedrag. Het is de deur openhouden voor een beter antwoord.

Zodra je die definitie hanteert, zijn de opgeruimde persoon die geen restaurant kan kiezen en de chaoot die vluchten een jaar vooruit boekt, geen paradoxen meer.

Bij deadlines komt de letter pas echt tot leven

Een deadline is hiervan de puurste vorm. Die neemt de abstracte vraag wanneer je moet afronden en plakt er een tijdstip op.

Voor een J is de deadline de uiterste grens van een acceptabele marge, en het doel ligt daar ruim binnen. Op de dag zelf afronden voelt als te laat afronden. De echte deadline, de emotionele, ligt een paar dagen eerder. Die deadline kent alleen de J zelf, en anderen lopen er voortdurend overheen.

Voor een P is de deadline hetgene dat het werk mogelijk maakt. Zolang die niet dichtbij is, concurreert de taak met al het andere en verliest. Niet uit luiheid, maar omdat niets een beslissing heeft afgedwongen over wat dit stuk werk is. Druk dwingt dat af. Daarom beschrijven mensen met dit profiel hun beste werk zo vaak als iets dat op het laatste moment is gedaan, en bedoelen ze dat als een beschrijving in plaats van een smoes.

Beide hebben een overduidelijk zwak punt. De J sluit vroeg af en zit dan vast aan een beslissing die is genomen met minder informatie; de reservering is gemaakt, en de betere optie duikt op donderdag op. De P wacht tot het laatst en wordt verrast door dat ene ding dat niemand plant: de printer gaat stuk, het kind wordt ziek, of de taak blijkt twee keer zo groot als gedacht.

Een verhuizing, waarbij de deadline een busje is en het werk fysiek, laat de twee stijlen duidelijk genoeg zien om ze te observeren. Dat is precies wat inpakken voor een verhuizing laat zien over J en P.

De rommelige J en de stipte P

Beide komen in groten getale voor en beide verwarren mensen die de opruim-versie hebben geleerd.

Een rommelige J is iemand wiens beslissingen allemaal zijn afgerond en wiens appartement een ramp is. De vakantie is geboekt, de verzekering verlengd, de verjaardagscadeaus in oktober gekocht, en er staat een stoel in de slaapkamer waar de kleren van vier maanden over liggen. Opruimen is geen beslissing. Het is een onderhoudstaak, en niets in deze letter zegt daar iets over.

Een stipte P is iemand die nooit ergens te laat voor is en je niet kan vertellen wat de plannen voor volgend weekend zijn. Op tijd komen is vaak een waarde in plaats van een voorkeur, dikwijls eentje die door een ouder is bijgebracht. Een waarde wint het geregeld van een voorkeur. Genoeg P-types zijn de meest betrouwbare persoon in een organisatie. Ze hebben een externe structuur gebouwd, juist omdat ze weten wat er gebeurt zonder.

Wil je een letter toetsen aan de mensen die je kent, dan is dit de beste om mee te beginnen. De opruim-interpretatie sneuvelt al na een stuk of vier mensen. De afrond-interpretatie blijft overeind.

Het beschrijft de buitenkant, niet de binnenkant

Dit is het deel waardoor de uitslag het vaakst verkeerd voelt. Het is goed om te weten voordat je in discussie gaat met je eigen vier letters.

De laatste letter beschrijft hoe iemand omgaat met de buitenwereld: de agenda, de verplichtingen, de dingen die andere mensen kunnen zien. Het zegt veel minder over wat er intern gebeurt. Iemand kan een extreem geordend uiterlijk leven leiden, terwijl hij elke belangrijke privévraag tien jaar lang wagenwijd openhoudt. En iemand kan er van buitenaf ongestructureerd uitzien, terwijl hij jaren geleden al stevig heeft besloten wat hij vindt van alles wat er voor hem toe doet.

Dat verschil is een veelvoorkomende reden waarom iemand zijn typepagina leest en drie van de vier letters herkent. Het is ook de reden waarom deze letter bij een hertest vaak de meest stabiele van de vier is. Hij is namelijk gekoppeld aan zichtbaar gedrag in plaats van aan een zelfevaluatie. Waarom een resultaat verandert tussen pogingen behandelt welke letters verschuiven en waarom.

Je eigen voorkeur bepalen

Vraag jezelf niet af of je georganiseerd bent. Iedereen is georganiseerd in het ene en hopeloos in het andere. Die vraag verzamelt meningen in plaats van gewoontes.

Vraag wat een definitieve beslissing met je doet. Als de reis is geboekt en betaald, is dat dan een opluchting of een kleine teleurstelling? Als iemand zegt dat het plan voor zaterdag nu vaststaat, voelt de week dan lichter of korter?

De tweede vraag gaat over lijstjes. Als je er een bijhoudt, wat gebeurt er dan met een item dat je hebt afgerond? Sommige mensen strepen het door en voelen de dag beter worden. Anderen strepen nooit iets door. Voor hen was de lijst een verzameling mogelijkheden in plaats van verplichtingen, en een afgerond item is dan gewoon niet interessant meer.

Geen van beide antwoorden is beter. Ze eisen hun tol op verschillende vlakken. Dat is het thema van het hele duo: een J betaalt voor vroeg afronden en een P betaalt voor laat. Elk van hen brengt het jaar door in de stille overtuiging dat de andere regeling onuitstaanbaar zou zijn.

Wat de letter niet bepaalt

Het voorspelt niet wie dingen afmaakt, wie betrouwbaar is, of met wie het makkelijk samenwerken is. Het meet geen ambitie of zorgvuldigheid. En het beweegt mee met de context: dezelfde persoon kan op het werk, waar de structuur wordt geboden, strak afronden, en thuis, waar dat niet zo is, alles volledig openlaten.

MBTI is een handelsmerk van The Myers-Briggs Company, die geen banden heeft met deze site, en ik ben geen psycholoog. De zestien typepagina's tonen de letter naast de andere drie. Een planner en een improvisator op dezelfde reis laat zien hoe het eruitziet als twee mensen één agenda moeten delen.

Beide studenten leverden een goed essay in. De letter heeft niets te zeggen over het essay. Hij beschrijft de week.