Zintuiglijk vs intuïtief: S en N uitgelegd met een koffiebestelling

Vraag twee mensen om een koffie te beschrijven die ze lekker vonden.

De eerste zegt dat het een flat white was met volle melk, van die tent op de hoek bij het station. Hij was niet te heet, wat de meeste plekken juist fout doen. Je zou die koffie vanmiddag nog kunnen gaan halen.

De tweede zegt dat het smaakte naar een zondag. Als je doorvraagt, hoor je dat het de soort koffie was die je drinkt als je nergens heen hoeft. Daarna begint die over een reis uit 2019, wat helemaal niets met koffie te maken heeft maar er in dat hoofd duidelijk mee verbonden is.

Allebei hebben ze genoten van een kop koffie. Ze hielden er alleen iets anders aan over. Wat dat precies is, vormt de tweede letter van een vierletterig persoonlijkheidstype.

Het verschil zit in wat het eerst opvalt

S en N gaan over het soort informatie dat als eerste binnenkomt en het meest solide aanvoelt.

Aan de S-kant is dat het ding zelf. Temperatuur, prijs, de daadwerkelijke smaak, het feit dat de rij links sneller doorloopt. Het is specifiek, controleerbaar en nu beschikbaar. Iemand die met dat materiaal werkt, bouwt meestal verder vanuit wat er voor hem ligt. Een bewering is voor dit type pas echt als het met eigen ogen is gezien.

Aan de N-kant komt juist als eerste binnen waar het ding mee in verbinding staat. Deze koffie lijkt op die koffie, deze zondag voelt als die zondag. Deze winkel is overduidelijk ontworpen door iemand die de winkel in die andere stad heeft gezien. De informatie is relationeel: het patroon valt eerder op dan het detail, en vaak in plaats daarvan. Vraag een N hoe het café eruitzag en de kans is groot dat het antwoord uitblijft, omdat die persoon de hele tijd in gedachten ergens anders was.

Geen van beide is een bewuste keuze over wat belangrijk is. Het lijkt meer op de volgorde waarin dingen verschijnen, en die volgorde verander je niet zomaar expres.

Twee beschrijvingen die er allebei naast zitten

Dit paar trekt slechtere verklaringen aan dan de andere drie. Twee daarvan ruimen we hier graag uit de weg.

De eerste is dat S praktisch betekent en N creatief. Dat vleit de ene kant en beledigt de andere, en in de praktijk klopt er niets van. Op een zaterdag iets bouwen dat werkt, met de spullen die je hebt, is een creatieve daad die bijna volledig op concrete informatie leunt. Tegelijkertijd krijgen genoeg mensen die in patronen denken nooit iets af. Een patroon is immers geen product.

De tweede misvatting is dat S letterlijk betekent en N fantasierijk. Een S-voorkeur is geen onvermogen om een metafoor te begrijpen. Het is een voorkeur voor de controleerbare versie van een uitspraak. Dat is iets heel anders, en vaak de reden dat een project daadwerkelijk wordt opgeleverd. De N die zegt dat de hele afdeling eigenlijk een duikboot is, probeert niet diepzinnig te doen. Zo iemand comprimeert informatie. Dat is een reële vorm van communicatie die soms precies blijkt te kloppen, en soms gewoon een duikboot is.

Routebeschrijvingen, instructies en steeds weer dezelfde discussie

De duidelijkste alledaagse demonstratie is iemand de weg vragen.

Het ene soort antwoord is een reeks: links bij de stoplichten, voorbij de apotheek, tweede rechts, het is de blauwe deur. Elke stap is te controleren terwijl je ervoor staat. De instructies falen echter volledig als de apotheek er niet meer zit.

Het andere soort is een vorm: het is aan de andere kant van het park, grofweg achter de grote kerk, en als je bij de rivier uitkomt ben je te ver. Er is geen reeks om te volgen. Voor iemand die gewoon afslagen wilde weten is dit vrijwel nutteloos, maar het is wel bestand tegen een apotheek die er niet meer zit en je kunt er zelf een verkeerde afslag mee herstellen.

Diezelfde kloof loopt door instructies op het werk. De ene persoon schrijft de stappen op. De ander legt uit waar het ding voor dient en gaat ervan uit dat de stappen vanzelf spreken. Beiden vinden de versie van de ander irritant. De een ziet een muur van details zonder duidelijk doel, de ander een doel zonder dat duidelijk is wat je moet doen. Vrijwel elke klacht over slechte documentatie ontstaat doordat een van deze twee mensen het werk van de ander leest.

Hoe elke kant de mist in gaat

De zintuiglijke kant gaat de mist in door op de steekproef te vertrouwen. Wat er voor je neus staat is echt, maar het is ook maar één voorbeeld. Drie rustige weken in een winkel is een feit over drie weken. Als je dat leest als een feit over het hele bedrijf, merk je een trage achteruitgang pas een jaar te laat op.

De intuïtieve kant gaat de mist in door op het patroon te vertrouwen. Zodra een vorm is herkend, is het opvallend moeilijk om die niet meer te zien. Details die niet passen, worden stilletjes als ruis weggestopt. Dit is de persoon die de hele situatie op dinsdag al doorheeft en sinds dinsdag vol overtuiging ongelijk blijkt te hebben, puur omdat niemand dat ene getalletje heeft gecheckt dat de boel had kunnen oplossen.

De valkuilen zijn symmetrisch. Daarom is een team met beide types beter dan een team met slechts één van de twee. Het verklaart ook waarom deze combinatie een veelvoorkomende bron van wrijving is in groepsprojecten. De ideeën en de beperkingen komen van verschillende mensen, en in een vergadering klinken de ideeën nu eenmaal indrukwekkender.

Waarom je deze letter bij jezelf het moeilijkst kunt inschatten

Vraag iemand of die de voorkeur geeft aan feiten of mogelijkheden, en bijna iedereen kiest eerlijk voor allebei. Dat is een reëel probleem bij zelfrapportage op dit vlak. Het is dan ook de reden dat mensen bij een tweede poging het vaakst een andere uitslag krijgen op deze middelste letter.

Een betere vraag is wat je doet als je vastloopt. Sta je voor een beslissing waar je niet uitkomt, ga je dan op zoek naar meer informatie over deze specifieke zaak? Of zoek je naar een vergelijkbare casus die al is opgelost? Beide zijn verstandig. Waar je onbewust naar grijpt, bepaalt de letter.

Een andere handige test is wat je een week later nog weet van een gesprek. Was het precies wat iemand zei, of de conclusie die je eruit trok? De meeste mensen neigen sterk naar het een of het ander zonder het ooit te merken, omdat er nooit een aanleiding is om het te vergelijken. De test zelf stelt meerdere keren een variant van deze vraag, en waarom resultaten veranderen tussen pogingen behandelt wat een vrijwel gelijke score op de middelste letter eigenlijk betekent.

Wat de letter niet zegt

De letter zegt niets over intelligentie, verbeeldingskracht of hoe goed iemand is in zijn werk. Het is ook geen vaste waarde. Dezelfde persoon is veel concreter in een vakgebied dat hij goed kent, en veel meer patroongedreven in een onbekend domein. Daarom kunnen een chef-kok en een analist hetzelfde type zijn en er op het werk toch totaal anders uitzien.

MBTI is een handelsmerk van The Myers-Briggs Company. Deze site is niet aan hen verbonden, en ik ben geen psycholoog. Vier letters zijn een beschrijving van een voorkeur, geen meting van een brein.

De versie die de moeite waard is om te onthouden, is die aan de toonbank. Twee mensen, elk een drankje, allebei volkomen tevreden, en twee compleet verschillende verhalen over wat er gebeurde. Geen van beiden mist iets. Ze merken gewoon andere dingen op, en meestal werkt dat juist goed. Het is geen probleem dat opgelost moet worden.