Wie bedacht de MBTI: van Katharine Briggs tot werving en selectie

Het verhaal begint meestal met een jonge man die bij een huis in Washington aankomt en moeilijk te plaatsen is.

Katharine Cook Briggs had jarenlang biografieën gelezen en mensen geobserveerd, en werkte aan een eigen systeem voor wat hen van elkaar onderscheidde. Toen bracht haar dochter Isabel de man thuis met wie ze wilde trouwen, Clarence Myers, en hij leek op niemand in de familie. Hij was geen slechter mens. Hij was gewoon een heel ander type, en het verschil was zo constant dat het een studieonderwerp werd in plaats van slechts een indruk.

Alles wat daarna kwam, inclusief de vier letters die je een eeuw later aan het einde van een vragenlijst op je telefoon kreeg, kwam voort uit de huiselijke observatie dat de persoon tegenover je wel eens heel anders in elkaar zou kunnen zitten.

Het boek dat het vorm gaf

Katharine had al eigen categorieën voordat ze een raamwerk had. Die maakten plaats voor Psychologische typen van Carl Jung, dat in 1921 in het Duits en in 1923 in het Engels verscheen. Jung stelde daarin dat mensen verschillen in hoe ze informatie opnemen en hoe ze die beoordelen. Die verschillen zijn volgens hem niet willekeurig, maar vormen herkenbare patronen.

Ze liet haar eigen systeem vallen en nam het zijne over. Die beslissing is belangrijk om te begrijpen wat het instrument is: de vier letters beschrijven geen theorie die Briggs en Myers hebben bedacht, ze beschrijven een poging om de theorie van iemand anders bruikbaar te maken voor gewone mensen. Jung zelf schreef over psychologische structuur, grotendeels vanuit klinisch werk, en had geen vragenlijst in gedachten en daar ook geen interesse in.

Twee dingen voegden moeder en dochter zelf toe. Het eerste is de vierde letter, over hoe iemand met de buitenwereld omgaat. Jung noemt die niet bij naam; zij leidden hem af uit zijn werk. Het tweede, en het meest ingrijpende, is het idee dat je dit allemaal in twintig minuten met een potlood kon uitzoeken.

De oorlog maakte er een project van

De vragenlijst is van Isabel en ontstond tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Enorme aantallen mensen, waaronder veel vrouwen die nog niet eerder buitenshuis hadden gewerkt, kwamen terecht in fabriekswerk zonder te weten welke baan bij hen paste. Isabels idee was eerder praktisch dan academisch: als mensen op een stabiele manier verschillen, zou een korte vragenlijst iemand kunnen helpen het soort werk te vinden dat ze niet zouden haten, wat tegelijkertijd beter zou zijn voor hen en voor de oorlogsinspanning.

Het is de moeite waard om even stil te staan bij dat motief, want het verklaart de toon van elke typebeschrijving die sindsdien is geschreven. Het instrument is ontworpen om mensen iets bemoedigends over zichzelf te vertellen en hen te helpen kiezen. Het is nooit gebouwd om mensen in acceptabel en onacceptabel te sorteren, en elke beschrijving die het oplevert, somt gaven op en geen tekortkomingen. Isabel Briggs Myers noemde haar boek over het onderwerp Gifts Differing, gepubliceerd in 1980, en de titel vat de hele intentie samen.

Twee vrouwen zonder diploma in de psychologie

Geen van beiden was psycholoog, en dit is het feit dat als bezwaar wordt gebruikt. Het is interessanter dan een bezwaar.

Isabel had politicologie gestudeerd en in de jaren twintig een bekroonde detectiveroman gepubliceerd. Wat ze echter miste, was enige training in het maken van een test. Hoe schrijf je vragen die echt onderscheid maken? Hoe bereken je de score? En hoe controleer je of het geheel überhaupt iets meet? Daarom ging ze in de leer bij Edward Hay, een personeelsman in Philadelphia. Van hem leerde ze rechtstreeks alles over statistiek en itemanalyse.

Dat was een echte leertijd en serieus werk. Het is ook niet hetzelfde als academische psychologie, en de kloof komt op een specifieke manier tot uiting: het instrument is grotendeels ontwikkeld buiten het universitaire systeem dat er al vroeg tegenin zou zijn gegaan. Tegen de tijd dat academische psychologen er serieus mee aan de slag gingen, werd het al op grote schaal gebruikt. Dat is een ongewone volgorde, en het verklaart deels waarom de discussie erover nooit is beslecht.

Die amateuroorsprong moet je niet over- of onderschatten. Het bepaalt niet of het instrument werkt, in geen van beide richtingen. Er zijn genoeg nuttige dingen gebouwd door mensen zonder de relevante papieren, en genoeg gecertificeerd werk heeft geen stand gehouden. Wat de oorsprong wel verklaart, is een gewoonte die het instrument nooit is kwijtgeraakt: de uitslag is geschreven om aan de invuller zelf te worden teruggegeven, in woorden die diegene kan aanvaarden, wat een ander ontwerpdoel is dan iets zo nauwkeurig mogelijk meten. Die twee doelen staan op gespannen voet met elkaar, en waar ze botsen, heeft dit instrument altijd voor het eerste gekozen.

Van een archiefkast naar een testbedrijf

Jarenlang circuleerde het privé: afgenomen op scholen, in ziekenhuizen en bij iedereen die wilde meedoen, met de hand gescoord en op basis van de uitkomsten herzien.

De institutionele stap kwam in 1962, toen Educational Testing Service de handleiding publiceerde en het instrument de wereld van formele beoordeling betrad. In 1975 ging de publicatie over naar Consulting Psychologists Press, en in hetzelfde jaar werd het Center for Applications of Psychological Type opgericht met Mary McCaulley, wat het instrument een eigen onderzoeks- en trainingsbasis gaf. De uitgever hernoemde zichzelf in 2018 tot The Myers-Briggs Company, en MBTI blijft hun handelsmerk. Deze site is op geen enkele manier verbonden met dat bedrijf.

Isabel Briggs Myers stierf in 1980, het jaar dat Gifts Differing uitkwam. Wat ze bouwde om mensen te helpen een baan te kiezen, leeft nog altijd voort, veel langer en breder dan ze ooit had kunnen denken.

Hoe het in een vergaderruimte belandde

Het instrument vond zijn commerciële thuis in bedrijfstrainingen en niet in beroepskeuzeadvies, en daar komen de meeste Amerikanen het nog steeds tegen: een begeleider, een werkboek, een middag weg van kantoor. Dat verhaal verdient een eigen stuk, en waarom bedrijven MBTI gebruiken op heisessies behandelt wat die setting met de uitslag doet.

Eén punt uit die geschiedenis hoort hier echter wel thuis, omdat het over het instrument zelf gaat en niet over wie het gebruikt. Het bedrijf dat het uitgeeft, stelt duidelijk dat het niet mag worden gebruikt voor werving of selectiebeslissingen. De bedoeling is dat iemand de uitslag uitgelegd krijgt en het er ook mee oneens mag zijn, niet dat een ander het als filter op diegene loslaat. Die richtlijn komt van de uitgever, niet van critici, en wordt voortdurend geschonden.

Waarom de geschiedenis het weten waard is

Omdat het je vertelt waar de vier letters voor zijn, en waar ze nooit voor waren.

Ze ontstonden uit een moeder die haar schoonzoon observeerde, een theorie van een Zwitserse psychiater die niets van vragenlijsten moest hebben, een dochter die zichzelf in de jaren veertig statistiek aanleerde, en een vraagstuk uit de oorlogstijd over het koppelen van mensen aan het juiste werk. Dat is een echte stamboom, met echt denkwerk erin. Het is tegelijkertijd geen klinisch instrument. Het heeft nooit de pretentie gehad om diagnoses te stellen, en het wordt ook geen klinisch instrument doordat je het op kantoor laat invullen.

Ik beheer deze site alleen en ik ben geen psycholoog. Weten waar de letters vandaan komen is, denk ik, de best beschikbare bescherming tegen het overinterpreteren ervan: het zorgt ervoor dat het resultaat voelt als wat het is, een goedbedoeld hulpmiddel gebouwd door twee vastberaden amateurs om mensen te helpen zichzelf te beschrijven.

Als je de mechanische versie wilt van wat er nu met je antwoorden gebeurt, neemt hoe de vragen in vier letters veranderen de puntentelling door, en de zestien typepagina's zijn de afstammelingen van de beschrijvingen die Isabel Briggs Myers met de hand schreef.