Waarom bedrijven MBTI gebruiken: de Amerikaanse heisessie

Een hotelzaaltje zonder ramen. Een naambordje, een werkboek, een trainer die hier goed in is, en elf collega's die allemaal liever achter hun bureau zaten. Tegen elf uur 's ochtends is de zaal opgedeeld in groepjes per letter. Je manager, die je nog nooit iets onbewaakts hebt zien doen, staat onder een bordje uit te leggen waarom zijn groep er een hekel aan heeft om in de rede te worden gevallen.

Voor een heel groot aantal Amerikanen is dat de plek waar de vier letters hun leven binnenkomen. Niet op een telefoon om middernacht, niet in een tijdschrift, maar op het werk, in de tijd van de baas, uit een klapper.

Het is een vreemd lot voor iets dat is gebouwd om individuen te helpen een carrière te kiezen. De redenen waarom het gebeurde, zeggen veel over waar het instrument goed in is.

Waarom de vergaderzaal en niet de spreekkamer

Het instrument was ontworpen voor persoonlijk gebruik. Het vond zijn afzet bij organisaties, en die markt omarmde het om redenen die weinig met psychologie te maken hebben.

Bedrijven hebben een terugkerend probleem: mensen die moeten samenwerken, begrijpen elkaar niet, en er is geen acceptabele manier om het daarover te hebben. Zeggen dat een collega vermoeiend is, is een klacht over een persoon, wat een zaak is voor HR. Zeggen dat jij en een collega vanuit verschillende letters werken, is een constatering over een verschil, wat een zaak is voor training. Het instrument maakt een onbespreekbaar gesprek bespreekbaar, in één middag. Dat is een oprecht waardevolle dienst.

Het past ook bij het format. Een workshop heeft iets nodig dat aan een groep kan worden afgenomen, in een uur kan worden uitgelegd, en voor de lunch in een oefening kan worden gebruikt. Er zit een hele keten omheen: gecertificeerde trainers, gepubliceerd materiaal, een vast programma. Een loopbaanadviseur helpt één persoon tegelijk. Op een workshop zitten er veertig, en het verdienmodel van die twee is in de verste verte niet te vergelijken.

Wat het een goed trainingsproduct maakt

Drie dingen, en het is goed om helder te hebben dat dit sterke punten zijn en geen trucjes.

Niemand verliest. Elke uitslag is geschreven als een reeks sterke punten, met opzet, wat teruggaat tot de manier waarop Isabel Briggs Myers de eerste beschrijvingen schreef; de geschiedenis van het instrument legt uit waarom dat er vanaf het begin in zat. Een tool die een kwart van de zaal een slecht profiel toedicht, zou geen tweede keer worden gekocht. Belangrijker nog, het zou de middag verpesten.

Het creëert in één dag een gedeelde woordenschat. Na de workshop kunnen mensen in vergaderingen dingen zeggen die ze de week ervoor niet konden zeggen. Ik moet het op papier zien voordat ik kan reageren. Ik wil hier een nachtje over slapen. Die zinnen bestonden al, en nu hebben ze een sociaal veilige verpakking.

En het levert herkenning op, onmiddellijk en betrouwbaar. Dat gevoel is echt. Het kan worden opgewekt door een beschrijving die helemaal niets zegt; waarom elke typebeschrijving voelt alsof hij over jou is geschreven gaat precies daarover, en het is de moeite waard om te lezen voordat je besluit dat de workshop iets heeft bewezen.

De vierde reden is er een die niemand in de folder zet. Een middagje hiervan is gezellig. Mensen praten over zichzelf, ontdekken iets gemeenschappelijks met een collega van een andere verdieping, en gaan licht opgevrolijkt naar huis. Een trainingsdag die een personeelsbestand vrolijk achterlaat, doet iets wat een werkgever wil, zelfs als de inhoud tegen vrijdag is verdampt. Beoordeeld als workshop slaagt het. Beoordeeld als meting werd het eigenlijk nooit echt beoordeeld.

De zaal verandert de antwoorden

Dit is het deel waar bijna niemand rekening mee houdt. Een vragenlijst over jezelf invullen op kantoor, op een dinsdag, omringd door collega's, is niet dezelfde handeling als hem alleen invullen.

Je antwoordt als je werk-ik, want dat is de versie van jou die de zaal heeft opgeroepen. Genoeg mensen gedragen zich op het werk heel anders dan elders, vaak met opzet: gestructureerder, daadkrachtiger, socialer, meegaander. De vragenlijst kan het verschil niet zien tussen een voorkeur en een professionele aanpassing die je al elf jaar opvoert.

Dan is er nog de vraag wie het te zien krijgt. Zelfs als de uitslagen privé zijn, weten de meeste mensen dat de oefening eraan komt en weten ze dat de groepjes straks aan de muur hangen. Dat is een milde druk richting het antwoord dat je het liefst waar zou zien. Er is weinig voor nodig om een letter te laten omslaan; dat is een van de redenen achter twee verschillende uitslagen op één dag.

De uitslag van de workshop is daarom een beschrijving van jou op het werk, aangeboden in het bijzijn van je werkgever. Het is niet niks. Het is ook niet hetzelfde als een uitslag die je in je eentje kreeg zonder dat er iemand meekeek.

De grens die de uitgever trekt, en hoe vaak die wordt overschreden

Het bedrijf dat het instrument uitgeeft, zegt dat het niet mag worden gebruikt voor aanname of selectie. Je hoort de uitslag terug te krijgen met uitleg, en je mag het er gewoon mee oneens zijn, omdat je zelf het laatste woord hebt over je eigen type.

In de praktijk komen de letters op teamoverzichten te staan, worden ze door managers onthouden en vallen ze in gesprekken over wie wat moet leiden. Niemand neemt een formeel besluit op basis van een vierlettercode. Iedereen heeft wel eens iemand ontmoet wiens reputatie er stilletjes een kreeg. Hier gaat het in een bedrijfsomgeving mis, en dat komt niet door het instrument zelf. Het komt door wat een zaal vol mensen met een nieuwe woordenschat ermee doet.

Hangen je letters op het werk aan de muur? Hecht er dan weinig waarde aan, en dat mag je ook gewoon zeggen. Het oneens zijn met een gerapporteerd type is een ingebouwd onderdeel van hoe het ding hoort te worden gebruikt, geen weigering om mee te doen.

De zuiverste test hiervan is wat er met de overzichten gebeurt. Zes maanden na de workshop hangen de letters nog steeds aan de muur en is de woordenschat grotendeels verdwenen. Wat overblijft is een handjevol specifieke feiten over specifieke collega's, die mensen in gesprekken hebben opgepikt en uiteindelijk toch wel zouden hebben opgepikt. De klapper ligt in een la.

Wat de middag eigenlijk waard is

Meer dan de sceptici toegeven en minder dan het werkboek suggereert.

Wat de workshop overleeft, zijn zelden de vier letters. Het zijn de twee of drie momenten waarop iemand hardop uitlegde hoe die werkt, en een collega besefte dat al twee jaar als onbeleefdheid te hebben opgevat. De persoon die de agenda van tevoren nodig heeft. De persoon die hardop denkt en niet de eerste versie bedoelt. De persoon die stilvalt in een vergadering en om zes uur de goede mail schrijft, en daar gaat de stille in de vergadering precies over.

Die uitwisselingen hadden dit instrument niet specifiek nodig. Ze hadden een gelegenheid en toestemming nodig, en het instrument leverde beide. Dat is een bescheiden bewering, en volgens mij de juiste.

MBTI is een handelsmerk van The Myers-Briggs Company, en deze site heeft daar geen banden mee; ik beheer hem in mijn eentje en ik ben geen psycholoog. Als je de vragenlijst in een hotelzaaltje hebt ingevuld en de uitslag paste nooit helemaal, overweeg dan om hem nog eens in te vullen ergens waar niemand op het scherm kan meekijken. De twee uitslagen verschillen vaak, en de tweede gaat meestal over jou in plaats van over je baan.