En nadir ve en yaygın MBTI tipi: yüzdeler nereden geliyor

En nadir MBTI tipi yüzde 1,5 ile INFJ. En yaygını yüzde 13,8 ile ISFJ. Bu iki rakamı birkaç bin internet sitesinde bulabilirsin; neredeyse hiçbiri nereden geldiğine dair tek kelime etmez.

Sırasıyla 45 ve 414 kişiden geliyorlar; 1998'de yayımlanmış tek bir Amerikan örnekleminden. Bu, rakamları çöpe atmak için bir sebep değil. Neyi taşıyabileceklerini bilmek için bir sebep.

Yüzdeler nereden geliyor

Kaynak, MBTI Kılavuzu'nun Isabel Briggs Myers, Mary McCaulley, Naomi Quenk ve Allen Hammer imzasıyla 1998'de yayımlanan üçüncü baskısı. Yayıncı o baskı için anketi Amerika Birleşik Devletleri'nde 3.009 yetişkinlik ulusal bir örnekleme uyguladı. Örneklem, kişilik atölyesine yazılan insan tipine değil, yetişkin nüfusa benzesin diye seçilmişti.

Onu herkesin tekrarladığı rakam yapan da bu son ayrıntı. Tiplere dair öteki sayımların neredeyse hepsi gönüllülerin sayımı. Bu ise genel nüfusun sayımı olsun diye kurulmuştu; sonraki araştırmalar hâlâ kendini onunla karşılaştırıyor.

Kılavuzun kendisini elime almadım. Aşağıdaki rakamlar, Bradley Erford ve arkadaşlarının 2025'te Journal of Counseling and Development'ta yayımladığı, bu aracı inceleyen derlemede yer aldığı biçimiyle veriliyor; derleme, sonraki çalışmaları karşılaştırmak için ulusal örneklemi yeniden basıyor.

On altı tipin hepsi, en yaygından en nadire

• ISFJ: yüzde 13,8
• ESFJ: yüzde 12,3
• ISTJ: yüzde 11,6
• ISFP: yüzde 8,8
• ESTJ: yüzde 8,7
• ESFP: yüzde 8,5
• ENFP: yüzde 8,1
• ISTP: yüzde 5,4
• INFP: yüzde 4,4
• ESTP: yüzde 4,3
• INTP: yüzde 3,3
• ENTP: yüzde 3,2
• ENFJ: yüzde 2,5
• INTJ: yüzde 2,1
• ENTJ: yüzde 1,8
• INFJ: yüzde 1,5

En tepedeki üç tip, yani ISFJ, ESFJ ve ISTJ, 3.009 kişinin 1.131'ini oluşturuyor: on altı kutunun üçünde örneklemin üçte birinden fazlası.

İşin çoğunu tek bir harf görüyor

Listeye yukarıdan aşağı bakınca örüntüyü kaçırmak zor. En yaygın yedi tipin altısında ikinci sırada S var. En nadir yedi tipin altısında ise N.

Sayıları toplayınca örneklemde 2.202 kişi Duyumsama tarafında, 807 kişi Sezgi tarafında çıkıyor; kabaca yüzde 73'e 27. Tablonun büyük kısmını bu tek ayrım açıklıyor: sezgisel bir tip, öteki üç harf onu daha da bölmeden önce nüfusun aşağı yukarı dörtte biriyle yola çıkıyor.

Öteki üç çiftte terazi bu kadar tek yana yatmıyor. İçe dönükler ile dışa dönükler neredeyse berabereydi: 1.527'ye 1.482. İçe dönükleri küçük bir azınlık sananlar buna şaşırıyor. Hissetme, Düşünme'nin önündeydi; yaklaşık 60'a 40. Yargılama da Algılama'yı yaklaşık 54'e 46 geçiyordu.

En nadir dört tip, N ile J'yi bir araya getiren dört tip: INFJ, ENTJ, INTJ ve ENFJ. Toplamda 237 kişiydiler, yani yüzde 8'in biraz altı. O ikinci harfin neyi ölçtüğünü Duyumsama ve Sezgi farkı yazısı anlatıyor; küçük grupta olmaya anlam yüklemeden önce bilmekte fayda var.

Cevap cinsiyete göre değişiyor

Örneklemde 1.478 erkek ve 1.531 kadın vardı; iki yarı tipleri aynı sıraya dizmiyor.

Erkeklerde en nadir tip yüzde 1,3 ile INFJ'ydi, ardından yüzde 1,6 ile ENFJ geliyordu. En yaygını yüzde 16,4 ile ISTJ'ydi.

Kadınlarda ise INFJ en nadir tip bile değildi. O yeri yüzde 0,9'ar payla INTJ ile ENTJ paylaşıyordu: 13 kadın ve 14 kadın. En yaygın tipler yüzde 19,4 ile ISFJ ve yüzde 16,9 ile ESFJ'ydi; yani örneklemdeki kadınların üçte birinden fazlası iki tipten birindeydi.

Bunu yapan üçüncü harf. Sayıları toplayınca kadınların yaklaşık dörtte üçü Hissetme tarafında çıkıyor, erkeklerin ise yarısından biraz azı. Özellikle bu harfin, insanların kendini nasıl anlatacak biçimde yetiştirildiğiyle neden iç içe geçtiğini T ve F neden mantık ile duygu karşıtlığı değil yazısı açıklıyor. Kısacası "en nadir tip hangisi" sorusunun, kimin sorduğuna göre en az üç doğru cevabı var.

45 kişi ne kadar yük kaldırır

Tablonun dibindeki sıralama çok küçük sayılara dayanıyor. INFJ 45 kişiydi. ENTJ 54. En nadir tip ile ikinci en nadir arasındaki bütün fark, üç bin kişilik bir salonda dokuz kişi.

Anketi aynı büyüklükte yeni bir örneklemle tekrarla, bu ikisi pekâlâ yer değiştirebilir. Verinin desteklediği, genel hatlarıyla şu: Sezgi ile Yargılama'yı birleştiren tiplerin her biri nüfusun yüzde birkaçı, Duyumsama ile Yargılama'yı birleştirenlerin her biri yüzde onun üstünde. Desteklemediği ise son dört içinde kendinden emin bir sıralama ya da virgülden sonraki hane.

İki sınırı daha açıkça söylemek gerek. Örneklem Amerikalı, dolayısıyla başka hiçbir ülke hakkında doğrudan bir şey söylemiyor. 1998'de yayımlandı, yani üzerinden bir kuşak geçti.

İnternette karşına çıkan herkes neden INFJ

INFJ altmış yedi kişide bir kişiyse, kişilik tipi forumlarında neredeyse hiç INFJ olmaması gerekir. Durum öyle değil; nedeni de insanların yalan söylemesi değil.

Kişilik anketi arayıp bulanlar toplumun küçük bir kopyası değil. Erford'un derlemesi bunu bizzat araştırma literatüründe gösteriyor. Aracı kullanan ve yirmi beş yıl boyunca yayımlanan çalışmaların katılımcıları bir araya getirilince INFJ oranı yüzde 3,3 çıktı; ulusal rakamın iki katından fazla. ENTJ ise yüzde 1,8'e karşılık yüzde 6,2'ydi. Genel nüfusta en yaygın tip olan ISFJ yüzde 5,8'e düştü. Derlemenin birleştirilmiş örneklemleri ile ulusal örneklem arasında yaptığı bütün karşılaştırmaların yaklaşık üçte ikisinde anlamlı fark çıktı.

Bu, araştırmalara davet edilmiş insanlar için geçerli. Herkesin girebildiği bir internet sitesinde eleme daha da sert: konuyu bir akşamını ayıracak kadar ilginç bulan kim varsa o geliyor.

İkinci bir neden daha var, o da mekanik. Her harf, puanın orta noktanın hangi yanına düştüğüne göre verilir; soruları farklı olan başka bir anket de o orta noktayı biraz başka bir yere koyar. Tek bir ölçekte çizgiyi azıcık oynat, çizginin dibinde duran herkesin harfi değişir. Ayrıntısı sonucun testten teste neden değiştiği yazısında. Demek ki kılavuzdaki yüzdeler kılavuzun anketini anlatıyor. Bu sitedeki dahil, ücretsiz bir teste aktarılamaz.

Nadir tip ne anlama gelmez

Üstün yetenekli, derin ya da anlaşılmamış demek değil. Dört ölçeğin en az birkaçında daha tenha tarafa düştüğün anlamına geliyor. Az rastlanır olmak kalabalıkla ilgili bir bilgi. Kişi hakkında hiçbir şey söylemez.

Pratikte tek bir sonucu var yine de. Tipin az rastlanan bir tipse çevrendeki insanların çoğu o dört tercihten en az birini senden farklı yapıyor demektir. Karşındakinin zorluk çıkardığına hükmetmeden önce hangisi olduğunu bilmek işe yarar.

MBTI, The Myers-Briggs Company'nin tescilli markası; bu sitenin o şirketle hiçbir bağı yok. Siteyi tek başıma yürütüyorum, psikolog değilim ve burada yazanların hiçbiri klinik ya da tanı amaçlı bir ölçüm değil. On altı tip sayfası tipleri sıraya dizmeden tek tek anlatıyor; test de moda olanlardan çıksın çıkmasın sana dört harf verecek.